Talk:Persian proverbs

taboo

= Unsourced == NOTE: These require sourcing before moving them to the main page.

آ،ا

 * "آب از دستش نمیچکه."
 * Transliteration: Âb az dasteš nemiceke.
 * Literal Translation: Water does not trickle out of his hand.
 * Literal Translation: Even water doesn't trickle out his hand.
 * Connotation: He is a skinflint. She is tight-fisted.
 * English Equivalent: Short arms, long pockets. First one out the taxi, last one to the bar.
 * "آب از سر چشمه گل آلوده."
 * Literal Translation: Water is muddy at the fountainhead.
 * Connotation: The issue is muddled at the core.
 * English Equivalent: It's rotten to the core.
 * "آب از آب تکان نمیخوره."
 * Literal translation: The water doesn't move.
 * Connotation: Nothing is disturbed. No waves are made.
 * English Equivalent: All quiet along the Potomac.


 * "آب از سرش گذشته."
 * Literal Translation: Water is past his head.
 * Connotation: He has lost his chance; it's over for him.
 * English Equivalent: She's in deep water. He's got in over his head.


 * "آب پاکی روی دستش ریخت."
 * Literal Translation: She poured cleansing water on his hand.
 * Connotation: She told him the (bitter) truth.
 * English Equivalent:
 * "آب در کوزه و ما تشنه لبان میگردیم."
 * Literal Translation: Water is in the jug, yet we're wandering around with parched lips.
 * Connotation: The solution is under our nose, yet we're searching far and wide for it.
 * English Equivalent: We can't see the wood for the trees
 * "آب را گل آلود میکنه که ماهی بگیره."
 * Literal Translation: He makes the water muddy to fish.
 * Connotation: He creates a confusing situation for opportunistic reasons.
 * English Equivalent: He is fishing in troubled waters.
 * "آب زیر پوستش افتاده."
 * Literal Translation: Water has seeped under her skin.
 * Connotation: She has become hale. Her appearance has improved.
 * English Equivalent: She is in the pink.
 * "آب که یه جا بمونه، میگنده."
 * Literal Translation: When water remains in one place, it spoils.
 * Connotation: Absence of change causes stagnation.
 * English Equivalent: A rolling stone gathers no moss.
 * "آبکش و نگاه کن که به کفگیر میگه تو سه سوراخ داری."
 * Literal Translation: Look at the colander telling the pierced serving spoon, "You have three holes."
 * Connotation: Applied when a person mentions the problems of another without seeing his own bigger problems.
 * English Equivalent: The pot calling the kettle black.
 * French Equivalent: C'est la paille et la poutre.
 * "آب که از سر گذشت، چه یک ذرع چه صد ذرع ـ چه یک نی چه صد نی."
 * Literal Translation: Once water goes over your head, may it be one zar or hundred zars, may it be one nay or a hundred nays.
 * Connotation: Once one is in deep trouble, the exact magnitude of one's misfortune becomes immaterial.
 * English Equivalent: Might as well be hanged for a sheep as a lamb. In for a penny, in for a pound.


 * "آب که سر بالا میره، قورباغه ابوعطا میخونه."
 * Literal Translation: When water flows uphill, frogs sing Abu Ata.
 * Connotation: An event is so improbable that its occurrence is akin to cacophony sounding mellifluous.
 * English Equivalent: Pigs might fly.
 * "آب نمی‌بینه و گرنه شناگر قابلیه."
 * Literal Translation: He doesn't see any water; otherwise, he is a skilled swimmer.
 * Connotation: He doesn't find the appropriate occasion to demonstrate his talents and abilities.
 * English Equivalent:


 * "آبی از او گرم نمیشه."
 * Literal Translation: No water is heated by him.
 * Connotation: He is not an agent of change. He is not a difference-maker.  He provides no support or benefit.
 * English Equivalent: He's a good-for-nothing.
 * "آتش که گرفت، خشک و تر میسوزد."
 * Literal Translation: Once fire spreads, the damp and the dry burn.
 * Connotation: Once a situation gets out of hand, the guilty and the innocent get harmed equally.
 * English Equivalent: Fire is a good servant but a bad master.
 * "آخر شاه منشی، کاه کشی است."
 * Literal Translation: He who puts on lordly airs winds up hauling hay.
 * Connotation: He who has had his nose in the air bites the dust in the end.
 * English Equivalent: Pride comes before a fall
 * "آدم با کسی که علی گفت، عمر نمیگه."
 * Literal Translation: If you talk Ali to him, don't mention Omar.
 * Connotation: Speak in the frame of reference of your audience.
 * English Equivalent:


 * "آدم بد حساب، دوبار میده."
 * Literal Translation: One who is poor at finace pays twice.
 * Connotation: One who is inept incurs costs twice as much as necessary.
 * English Equivalent: A fool and his money are soon parted.
 * "آدم تنبل، عقل چهل وزیر داره."
 * Literal Translation: A sluggard claims the wisdom of forty viziers.
 * Connotation: He talks the talk but doesn't walk the walk
 * English Equivalent: Great talkers are little doers.
 * "آدم خوش معامله، شریک مال مردمه."
 * Literal Translation: An honest broker shares in people's wealth.
 * Connotation: People entrust an honest man with their wherewithals.
 * English Equivalent: Share and share alike.
 * "آدم دست پاچه، کار را دوبار می‌کنه."
 * Literal Translation: A hasty man does things twice.
 * Connotation: A slapdash work requires rework.
 * English Equivalent: Haste makes waste. Measure twice, cut once.
 * "آدم دست پاچه دوبار می‌شاشه."
 * Literal Translation: A hasty man pisses twice.
 * Connotation: A slapdash work requires rework.
 * English Equivalent: Haste makes waste. Measure twice, cut once. Less haste, more speed.
 * "آدم زنده، زندگی می‌خواد."
 * Literal Translation: A living person needs a life.
 * Connotation: Human beings need meaningful lives.
 * English Equivalent: Remember to live before you die.
 * "آدم زنده وکیل وصی نمی‌خواد."
 * Literal Translation: A living man doesn't need an heir or an executor.
 * Connotation: He who is alive and well needs no proxies to speak and act for him.
 * English Equivalent: Eat drink and make merry, for tomorrow you might die


 * "آدم گدا، اینهمه ادا؟"
 * Literal Translation: So down-and-out, so high-and-mighty!
 * Connotation: For someone who has very little to offer, he makes a great deal of demands.
 * English Equivalent: Beggars can't be choosers. Lying in the gutter, looking at the stars.
 * "آدم گرسنه، خواب نان سنگک می‌بینه."
 * Literal Translation: A hungry man dreams of sangak bread.
 * Connotation: Those with meager means dream of riches.
 * English Equivalent:
 * "آدم ناشی، سرنا را از سر گشادش میزنه."
 * Literal Translation: A bungler blows into Sorna's bell.
 * Connotation: An incompetent person does not know how to go about doing a task (he blows into trumpet's bell instead of its mouthpiece).
 * English Equivalent: He doesn't know which end is up. Uses wrong end of the shovel.
 * "آرد خودمونو ریختیم، الک مونو آویختیم."
 * Literal Translation: We sifted our flour and hung up our sifter.
 * Connotation: I took care of my own business.
 * English Equivalent:
 * "آرزو بر جوانان عیب نیست."
 * Literal Translation: Aspiration is not a defect for youngsters.
 * Connotation: It's ok for youths to be dreamers.
 * English Equivalent:
 * "آستین نو بخور پلو."
 * Literal Translation: O New Sleeve, eat pilau!
 * Connotation: People admire and value your trappings and outer personalities instead of your inner self.
 * English Equivalent: Don't judge a book by its cover
 * "آسوده کسی که خر نداره --- از کاه و جوش خبر نداره."
 * Literal Translation: Comfortable is he who doesn't have a donkey -- He who doesn't know of its straw and barley.
 * Connotation: Lucky are those who don't have too many responsibilities.
 * English Equivalent:
 * "آسه برو آسه بیا که گربه شاخت نزنه."
 * Literal Translation: Go slowly, come slowly, lest the cat should gore you.
 * Connotation: Do your work quietly, so that you won't get in trouble. Keep a low profile.
 * English Equivalent: Don't rock the boat. Don't make waves.
 * "آشپز که دوتا شد، آش یا شوره یا بی‌نمک."
 * Literal Translation: Between two cooks, the soup becomes either salty or bland.
 * Connotation: Too many decision-makers may doom the outcome.
 * English Equivalent: Too many cooks spoil the broth.
 * "آش نخورده و دهن سوخته."
 * Literal Translation: Uneaten soup and burned mouth.
 * Connotation: Applied in situations where one gets in trouble for an action one hasn't committed.
 * English Equivalent:
 * "آفتابه خرج لحیمه."
 * Literal Translation: The ewer is cheaper than its solder.
 * Connotation: It's less costly to dispose of an item than to repair it.
 * English Equivalent: It's no use throwing good money after bad.
 * "آفتابه لگن هفت دست،اما شام و ناهار هیچی."
 * Literal Translation: Seven sets of ewers and washbowls, but no dinner or lunch.
 * Connotation: Applied when there's a lot of side-preparation/advertisement for an event without any important event.
 * English Equivalent: All fur coat and no knickers
 * "آفتابه و لولهنگ هر دو یک کار می‌کنند، اما قیمتشان موقع گرو گذاشتن معلوم می‌شه."
 * Literal Translation: A ewer and a hose do the same thing, but their real values show when they are pawned.
 * Connotation: Goods have value only to those who desire them.
 * English Equivalent: Beauty is in the eye of the beholder.
 * "آمدم ثواب کنم، کباب شدم."
 * Literal Translation: I attempted to be benevolent, but I got burnt.
 * Connotation: I was trying to help out, but I got in trouble myself.
 * English Equivalent: No good deed goes unpunished.
 * "آمد زیر ابروشو برداره، چشمش را کور کرد."
 * Literal Translation: He tried to pluck her eyebrow, but blinded her eye.
 * Connotation: He tried to solve a simple problem, but made it worse.
 * English Equivalent:
 * "آنانکه غنی‌ترند، محتاج‌ترند."
 * Literal Translation: The richer they are, the needier they are.
 * Connotation: The rich are subjugated by their greed for more riches.
 * English Equivalent: Mo' Money, Mo' Problems.
 * "آنچه دلم خواست نه آن شد --- آنچه خدا خواست همان شد."
 * Literal Translation: What I wished for happened not -- What God willed happened to a dot.
 * Connotation: Events are governed by the will of God, not the whims of men.
 * English Equivalent: We are not in charge of our own destiny.
 * "آنرا که حساب پاکه، از محاسبه چه باکه؟"
 * Literal Translation: He who is honest at finance, what fear of audit will he have?
 * Connotation: One who's innocent is not afraid of investigation.
 * English Equivalent: The honest don't need to lie.
 * "آنقدر بایست، تا علف زیر پات سبز بشه."
 * Literal Translation: Stand so long until grass grows under your foot.
 * Connotation: You can wait as much as you want, but it's useless.
 * English Equivalent: You can stay here until the cows come home.
 * "آنقدر سمن هست، که یاسمن توش گمه."
 * Literal Translation: Amongst the genus of Jasminum, a single jasmine does not stand out.
 * Connotation:
 * English Equivalent: We are all unique
 * "آنقدر مار خورده که افعی شده."
 * Literal Translation: He has eaten so many snakes that he has become a viper.
 * Connotation: He has dealt with so many scoundrels that he himself has become the chief rogue.
 * English Equivalent: When you lie down with dogs, you get up with fleas.
 * "آن ممه را لولو برد."
 * Literal Translation: Bugbear took that pacifier.
 * Connotation: Applied when something one wanted/expected is no longer available.
 * English Equivalent:
 * "آنوقت که جیک‌جیک مستانت بود، یاد زمستانت نبود؟"
 * Literal Translation: While you were chirping with vernal giddiness, didn't you think of brumal harshness?
 * Connotation:
 * English Equivalent:


 * "آواز دهل شنیدن از دور خوشه."
 * Literal Translation: Kettledrum sounds dulcet when heard from afar.
 * Connotation: What you hear about something may not be equivalent to its qualities.
 * English Equivalent: All that glitters is not gold.
 * "اجاره نشین خوش نشینه."
 * Literal Translation: A renter becomes a comfortable dweller.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "ارزان خری، انبان خری."
 * Literal Translation: Buy cheap, buy a heap.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "از اسب افتاده‌ایم، اما از اصل نیفتاده‌ایم."
 * Literal Translation: We have fallen off the horse, but we have not fallen from nobility.
 * Connotation: We might've had some misfortunes, but that doesn't lower our class or diminish our patriciate.
 * English Equivalent:
 * "از اونجا مونده، از اینجا رونده."
 * Literal Translation: Left out of there, driven from here.
 * Connotation: Applied when one loses reputation in/is expelled from every group one belongs to.
 * English Equivalent:
 * "از اون نترس که های و هوی داره، از اون بترس که سر به زیر داره."
 * Literal Translation: Don't be afraid of he who raises a hue and cry; be afraid of he who holds his head down.
 * Connotation: The reticent can be more dangerous than the boisterous.
 * English Equivalent: Empty vessels make the most noise. Barking dogs seldom bite.
 * "از این امامزاده کسی معجزه نمی‌بینه."
 * Literal Translation: Nobody sees any miracle from this shrine.
 * Connotation: No benefit has come from this individual.
 * English Equivalent:


 * "از این دم بریده هر چی بگی بر‌میاد."
 * Literal Translation: You name it, this imp has done it.
 * Connotation: This prankster doesn't stop short of any tricks.
 * English Equivalent: I wouldn't put it past him.
 * "از این ستون به آن ستون فرجه."
 * Literal Translation: From this column to that column may be a relief.
 * Connotation: Trying every situation may bring a solution.
 * English Equivalent: Try, try, try again
 * "از بی‌کفنی زنده‌ایم."
 * Literal Translation: We're alive for the lack of shroud.
 * Connotation: Our means are exiguous. (We continue to live, because we couldn't afford the funeral cost, if we were to die.)
 * English Equivalent:


 * "از دست پس میزنه، با پا پیش می‌کشه."
 * Literal Translation: He pushes it away with the hand, and pulls it back with the foot.
 * Connotation: He pretends he doesn't want something, even though he reaches for it.
 * English Equivalent:
 * "از تنگی چشم پیل معلومم شد --- آنانکه غنی‌ترند محتاج‌ترند."
 * Literal Translation: The smallness of elephant's eye made me realize -- The ampler they are, the meager they are.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "از تو حرکت، از خدا برکت."
 * Literal Translation: From you, action, from God, benediction.
 * Connotation: You have to work towards something first instead of expecting luck.
 * English Equivalent: God helps those who help themselves.


 * "از حق تا نا حق چهار انگشت فاصله است."
 * Literal Translation: Just and unjust are four fingers apart.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "از خر افتاده، خرما پیدا کرده."
 * Literal Translation: He has fallen off the donkey, but has found a date.
 * Connotation: A bad event had a good sequel.
 * English Equivalent:


 * "از خرس موئی، غنیمته."
 * Literal Translation: Even a hair off the bear is serendipitous.
 * Connotation: It is so unlikely to obtain anything from this person that even a smidgen is a win.
 * English Equivalent: Half a loaf is better than no bread.
 * "از خر میپرسی چهارشنبه کیه؟"
 * Literal Translation: Are you asking the donkey about Wednesday?
 * Connotation: Why you asking an idiot?
 * English Equivalent:
 * "از خودت گذشته، خدا عقلی به بچه‌هات بده."
 * Literal Translation: You aside, may God give your children some intelligence.
 * Connotation: You're dimwitted.
 * English Equivalent:
 * "از درد لا‌علاجی به خر میگه خانمباجی."
 * Literal Translation: Out of desperation, he calls donkey dame.
 * Connotation: His options are so limited that he has to settle for the worst pinchbeck.
 * English Equivalent: Beggars can't be choosers.
 * "از دور دل و میبره، از جلو زهره رو."
 * Literal Translation: At a distance, she takes the heart; up close, she takes the gall-bladder.
 * Connotation:
 * English Equivalent: She's a Monet.


 * "از سه چیز باید حذر کرد، دیوار شکسته، سگ درنده، زن سلیطه."
 * Literal Translation: Three things must be shunned: a broken wall, a ferocious dog, and a shrew.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "از شما عباسی، از ما رقاصی."
 * Literal Translation: You offer an Abbassi, we offer a dance.
 * Connotation: You're serious but we're not
 * English Equivalent:
 * "از کوزه همان برون تراود که در اوست."
 * Literal Translation: What percolates out of the jug is what's inside it.
 * Connotation:
 * English Equivalent: Every tree is known by its fruit.
 * "از کیسه خلیفه می‌بخشه."
 * Literal Translation: She doles out of Caliph's purse.
 * Connotation: Someone is being generous at someone else's expense.
 * English Equivalent: Borrowing from Peter to pay Paul.
 * "از گدا چه یک نان بگیرند و چه بدهند."
 * Literal Translation: Be it a bread given to the beggar, be it one taken from him.
 * Connotation: The person is so destitute that his fortune will not change with a penny given or taken.
 * English Equivalent:
 * "از گیر دزد در آمده، گیر رمال افتاد."
 * Literal Translation: He escaped the thief, and fell in fortune-teller's trap.
 * Connotation:
 * English Equivalent: Out of the frying pan into the fire.
 * French Equivalent: Tomber de Charybde en Scylla!
 * "از ماست که بر ماست."
 * Literal Translation: It's from us that's upon us.
 * Connotation: We're responsible for our own misfortune.
 * English Equivalent: Keep your own counsel. Watch your back.
 * "از مال پس است و از جان عاصی."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "از مردی تا نامردی یک قدم است."
 * Literal Translation: Doughtiness and cowardice are one step apart.
 * Connotation:
 * English Equivalent: Cowards may die many times before their deaths.
 * "از من بدر، به جوال کاه."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "از نخورده بگیر، بده به خورده."
 * Literal Translation: Take it from the famished and give it to the nourished.
 * Connotation:
 * English Equivalent: The rich get richer, the poor get poorer.


 * "از نو کیسه قرض مکن، قرض کردی خرج نکن."
 * Literal Translation: Don't borrow from a parvenu; if you do, don't spend it.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "از هر چه بدم اومد، سرم اومد."
 * Literal Translation: Whatever I disliked happened to me.
 * Connotation:
 * English Equivalent:


 * "از هول هلیم افتاد توی دیگ."
 * Literal Translation: So raring for haleem, he fell into the pot.
 * Connotation: Out of extreme desire for achieving something, he got in trouble.
 * English Equivalent:
 * "از یک گل بهار نمیشه."
 * Literal Translation: A single flower makes not Spring.
 * Connotation:
 * English Equivalent: One swallow does not a summer make.
 * "از این گوش میگیره، از آن گوش در میکنه."
 * Literal Translation: She takes in from one ear, and lets out from the other ear.
 * Connotation: One doesn't pay attention to the given advice.
 * English Equivalent: Goes in one ear comes out the other.
 * "اسباب خونه به صاحبخونه میره."
 * Literal Translation: Household goods take after the homeowner.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اسب پیشکشی رو، دندوناشو نمی‌شمرند."
 * Literal Translation: They don't count the teeth of a gift horse.
 * Connotation: Do not be critical of what has been given to you for free.
 * English Equivalent: Don't look a gift horse in the mouth.
 * "اسب ترکمنی است، هم از توبره میخوره هم ازآخور."
 * Literal Translation: The horse is Turkmen; it feeds off both the nose-bag and the manger.
 * Connotation: A person is trying to benefit from being close to opposing parties.
 * English Equivalent: Runs with the hare, hunts with the hound.
 * "اسب دونده جو خود را زیاد میکنه."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اسب را گم کرده، پی نعلش میگرده."
 * Literal Translation: He has lost the horse, yet, he's looking for the horseshoe.
 * Connotation:
 * English Equivalent: Putting the cart before the horse. Closing the barn door after the horses get out.
 * "اسب و خر را که یکجا ببندند، اگر همبو نشند همخو میشند."
 * Literal Translation: Hitch a horse and an ass to the same post; if they don't smell the same, they'll behave the same.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "استخری که آب نداره، اینهمه قورباغه میخواد چکار؟"
 * Literal Translation: Why would a pool with no water need so many frogs?
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اصل کار برو روست، کچلی زیر موست."
 * Literal Translation: The main thing is to be pretty and fair; bald spots are covered by the hair.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اکبر ندهد، خدای اکبر بدهد."
 * Literal Translation: If Akbar doesn't give, Akbar's God will.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگر بیل‌زنی، باغچه خودت را بیل بزن."
 * Literal Translation: If you're an able hoer, hoe your own garden first.
 * Connotation: If you can do a job, do it for yourself first (instead of telling someone else how to do it).
 * English Equivalent: Physician, heal thyself.
 * "اگر برای من آب نداره، برای تو که نان داره."
 * Literal Translation: If it doesn't have water for me, it sure has bread for you.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگر بپوشی رختی، بنشینی به تختی، تازه می‌بینمت بچشم آن وختی."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه باباشو ندیده بود، ادعای پادشاهی میکرد."
 * Literal Translation: If he hadn't seen his father, he would have claimed kingship.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه پشیمونی شاخ بود، فلانی شاخش بآسمان میرسید."
 * Literal Translation: If regret was a horn, the fellow's horn would reach the sky.
 * Connotation: One's very regretful.
 * English Equivalent:
 * "اگه تو مرا عاق کنی، منهم ترا عوق میکنم."
 * Literal Translation: If you cast an Aagh on me, I'll cast an Oogh on you.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگر جراحی، پیزی خود تو جا بنداز."
 * Literal Translation: If you are a surgeon, set your own bones.
 * Connotation:
 * English Equivalent: Physician, heal thyself.
 * "اگه خدا بخواهد، از نر هم میدهد."
 * Literal Translation: If God wills, even males become fertile.
 * Connotation:
 * English Equivalent: Faith can move mountains.
 * "اگه خاله‌ام ریش داشت، آقا دائیم بود."
 * Literal Translation: If my aunt were bearded, she would be my uncle.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه خیر داشت، اسمشو می گذاشتند خیرالله."
 * Literal Translation: If he were a do-gooder, they'd call him "Saint Do-Gooder."
 * Connotation: No good comes of this person.
 * English Equivalent:
 * "اگر دانی که نان دادن ثواب است --- تو خود میخور که بغدادت خرابست."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه دعای بچه‌ها اثر داشت، یک معلم زنده نمی‌موند."
 * Literal Translation: If children's prayers were answered, there wouldn't be a single teacher alive.
 * Connotation:
 * English Equivalent: If wishes were horses, beggars would ride.


 * "اگه زاغی کنی، روقی کنی، میخورمت."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه زری بپوشی، اگر اطلس بپوشی، همون کنگر فروشی."
 * Literal Translation: Even if you wear gold lame or damask, you'll still be the same acanthus-monger.
 * Connotation: No matter how you change your looks, you're the same person.
 * English Equivalent: A leopard cannot change its spots. Putting lipstick on a pig doesn't make it a lady.
 * "اگه علی ساربونه، میدونه شترو کجا بخوابونه."
 * Literal Translation: If Ali is the camel-driver, he knows where to rest his camel.
 * Connotation: Let the person in responsibility take care of the matter, as is the most able.
 * English Equivalent: Let the manager manage.
 * "اگه کلاغ جراح بود، ماتحت خودشو بخیه میزد."
 * Literal Translation: Had the crow been a surgeon, it would have stitched its own rear.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه لالائی بلدی، چرا خوابت نمیبره."
 * Literal Translation: If you know how to lullaby, why can't you put yourself to sleep?
 * Connotation: Why don't you follow your own advice?
 * English Equivalent: Practice what you preach.
 * "اگه لر ببازار نره بازار میگنده."
 * Literal Translation: If the Lur doesn't go to the bazaar, everything will rot.
 * Connotation: Applied to a person who buys bad merchandise for lack of skill.
 * English Equivalent:
 * "اگه مردی، سر این دسته هونگ ( هاون ) و بشکن."
 * Literal Translation: If you are man enough, break this pestle's handle.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه بگه ماست سفیده، من میگم سیاهه."
 * Literal Translation: If he says yogurt is white, I'll say it's black.
 * Connotation: I'll say/do anything to counter him.
 * English Equivalent:
 * "اگه مهمون یکی باشه، صاحبخونه براش گاو می‌کشه."
 * Literal Translation: For a single guest, the host can a slaughter a cow.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه نخوردیم نون گندم، دیدیم دست مردم."
 * Literal Translation: If we haven't eaten wheat bread, we've seen it in people's hands.
 * Connotation: Even though I'm not directly experienced with something, I have indirect experience.
 * English Equivalent:
 * "اگه نی زنی چرا بابات از حصبه مرد."
 * Literal Translation: If you're a reed-player, why did your father die of typhoid fever?
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اگه هفت تا دختر کور داشته باشه، یک‌ساعته شوهر میده."
 * Literal Translation: Even if she had seven blind daughters, she'd marry them off in an hour.
 * Connotation: One is very skillful.
 * English Equivalent:
 * "اگه همه گفتند نون و پنیر، تو سرت را بگذار زمین و بمیر."
 * Literal Translation: If everyone said bread and cheese, you put your head down and desist.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "امان از خانه داری، یکی میخری دو تا نداری."
 * Literal Translation: Woe to home-makers; you buy one thing, you don't have two others.
 * Connotation: Everytime something turns out missing.
 * English Equivalent: You can't have your cake, and eat it too.
 * "امان ازدوغ لیلی، ماستش کم بود آبش خیلی."
 * Literal Translation: Woe to Leili's doogh (yogurt drink with water), the yogurt was too little and the water too much.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "انگور خوب، نصیب شغال میشه."
 * Literal Translation: Good grape becomes fox's possession.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اوسا علم." این یکی رو بکش قلم."
 * Literal Translation: Oosta(Master) Alam, take this one into account.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اولاد، بادام است اولاد اولاد، مغز بادام."
 * Literal Translation: One's children are almond hulls; one's grandchildren are almond nuts.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اول بچش، بعد بگو بی‌نمکه."
 * Literal Translation: Taste it first before you say it's saltless.
 * Connotation: Applied when one makes a remark about something they haven't tried.
 * English Equivalent: Don't knock it 'til you try it.
 * "اول برادریتو ثابت کن، بعد ادعای ارث و میراث کن."
 * Literal Translation: First prove your brotherhood, then claim inheritance.
 * Connotation: To say someone is undeserving of something.
 * English Equivalent:
 * "اول بقالی و ماست ترش فروشی."
 * Literal Translation: Barely has he become a grocer, when he starts selling sour yoghurt.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اول پیاله و بد مستی."
 * Literal Translation: First goblet is still full, but you are sodden (or drunk).
 * Connotation:
 * English Equivalent:


 * "اول، چاه را بکن، بعد منار را بدزد."
 * Literal Translation: First dig a well, then steal the minaret.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "ای آقای کمر باریک، کوچه روشن کن و خانه تاریک."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "این تو بمیری، از آن تو بمیری‌ها نیست."
 * Literal Translation: This "on your life" is not one of those "on your life"s.
 * Connotation: This time the situation is completely different.
 * English Equivalent:
 * "اینجا کاشون نیست که کپه با فعله باشه."
 * Literal Translation: This is not Kashan where the heap comes with the labourers.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "این حرفها برای فاطی تنبون نمیشه."
 * Translation: These words won't become trousers for Faati.
 * English Equivalent: Fine words butter no parsnips.
 * Meaning: Merely talking about a problem will not solve it..
 * "این قافله تا به حشر لنگه."
 * Literal Translation: This caravan will limp along till doomsday.
 * Connotation: This problem is not going to be solved.
 * English Equivalent: Lost cause.
 * "اینکه برای من آوردی، ببر برای خاله‌ات."
 * Literal Translation: Take to your aunt what you've brought to me.
 * Connotation: I don't want what you've brought.
 * English Equivalent:
 * "اینو که زائیدی بزرگ کن."
 * Literal Translation: Raise the one you've delivered.
 * Connotation: Usually said to the mother of a difficult child.
 * English Equivalent:
 * "این هفت صنار غیر از اون چارده شی است."
 * Literal Translation: These seven sannars are not the same as those fourteen shahis.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "اینهمه چریدی دنبه‌ات کو؟"
 * Literal Translation: You've grazed so much; where's your tail fat?
 * Connotation: You've spent so much money on yourself; what good are you?
 * English Equivalent:
 * "اینهمه خر هست و ما پیاده میریم."
 * Literal Translation: So many donkeys around, yet we have to hoof it.
 * Connotation: There are pretty many useful things around us yet we cannot use them.
 * English Equivalent:

ب

 * "با آل علی هر که در افتاد، ور افتاد."
 * Literal Translation: Whoever challenges Ali will be doomed.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "با اون زبون خوشت، با پول زیادت، یا با راه نزدیکت."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "با این ریش میخواهی بری تجریش؟"
 * Literal Translation: With this beard you want to go to Tajrish (a neighborhood in Tehran)?
 * Connotation: Your apprearance is not appropriate for the occasion.
 * English Equivalent:
 * "با پا راه بری کفش پاره میشه، با سر کلاه."
 * Literal Translation: If you go on foot, you'll wear out your shoes; if you go on head, you'll wear out your hat.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "با خوردن سیرشدی با لیسیدن نمیشی."
 * Literal Translation: You became full by eating not by licking.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "باد آورده را باد میبرد."
 * Literal meaning: What wind giveth, wind taketh away.
 * English equivalent: Easy come, easy go.
 * "با دست پس میزنه، با پا پیش میکشه."
 * Literal Translation: He pushes it back with his hand and pulls it in with his feet.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بادنجان بم آفت ندارد."
 * Literal Translation: Bam's eggplant is disease free.
 * Connotation: This person is perfectly suited for the job.
 * English Equivalent:
 * "بارون آمد، ترکها بهم رفت."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بار کج به منزل نمیرسد."
 * Literal Translation: Crooked load will not get to the destination.
 * Connotation: Being tricky (untruthful) won't get you to your goal.
 * English Equivalent:
 * "با رمال شاعر است، با شاعر رمال، با هر دو هیچکدام با هرهیچکدام هر دو."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بازی اشکنک داره، سر شکستنک داره."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بازی بازی، با ریش بابا هم بازی."
 * Literal Translation: Play, play, with the beard of the father also play?
 * Connotation: You're crossing the limits.
 * English Equivalent:
 * "با سیلی صورت خودشو سرخ نگه‌میداره."
 * Literal Translation: S/he keeps her/his face red with slaps.
 * Connotation: S/he doesn't have any money, but puts all effort not to appear needy.
 * English Equivalent:she/he keeps up appearances.
 * "با کدخدا بساز، ده را بچاپ."
 * Literal Translation: Be in league with the headman; pillage the village.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "با گرگ دنبه میخوره، با چوپان گریه میکنه."
 * Literal Translation: He eats tail fat with the wolf, and cries with the shephard.
 * Connotation:
 * English Equivalent: He runs with the hare and hunst with the hound.
 * "بالابالا‌ها جاش نیست، پائین پائین‌ها راش نیست."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بالاتو دیدیم، پائینتم دیدیم."
 * Literal Translation: We've seen your highs; we've seen your lows too.
 * Connotation: I know entirely what kind of person you are.
 * English Equivalent:
 * "با مردم زمانه سلامی و والسلام."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "تا گفته‌ای غلام توام، میفروشنت."
 * Literal Translation: No sooner have you uttered, "I'm your slave." that you're sold.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "با نردبان به آسمون نمیشه رفت."
 * Literal Translation: It's not possible to go to sky by a ladder.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "با همین پرو پاچین، میخواهی بری چین و ماچین؟"
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "باید گذاشت در کوزه آبش را خورد."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "با یکدست دو هندوانه نمیشود برداشت."
 * Literal Translation: You can't lift two watermelons with one hand
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "با یک گل بهار نمیشه."
 * Literal Translation: Spring doesn't come with just a single flower.
 * Connotation:
 * English Equivalent:

نمیتونم."
 * "به اشتهای مردم نمیشود نان خورد."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به بهلول گفتند ریش تو بهتره یا دم سگ؟" گفت اگر از پل جستم ریش من و گرنه دم سگ."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بجای شمع کافوری چراغ نفت میسوزد."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بچه سر پیری زنگوله پای تابوته."
 * Literal Translation: The child fathered at old age is the knell at the casket.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بچه سر راهی برداشتم پسرم بشه، شوهرم شد."
 * Literal Translation: I took the abandoned boy to be my son, but he became my husband.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بخور و بخواب کار منه، خدا نگهدار منه."
 * Literal Translation: Eating and sleeping is my profession, God Almighty is my protection.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بد بخت اگر مسجد آدینه بسازد --- یا طاق فرود آید، یا قبله کج آید."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به درویشه گفتند بساطتو جمع کن، دستشو گذاشت در دهنش."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بدعای گربه کوره بارون نمیاد."
 * Literal Translation: Blind cat's prayer brings no rain.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بدهکار رو که رو بدی طلبکار میشه."
 * Literal Translation: Be kind to the debtor and he becomes the creditor.
 * Connotation:
 * English Equivalent: Give him an inch and he'll take a mile.
 * "برادران جنگ کنند، ابلهان باورکنند."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "برادر پشت، برادر زاده هم پشت."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "خواهر زاده را با زر بخر با سنگ بکش."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "برادری بجا، بزغاله یکی هفت صنار."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "برای کسی بمیر که برات تب کنه."
 * Literal Translation: Die for the one who will catch fever for you.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "برای همه مادره، برای ما زن بابا."
 * Literal Translation: She is a mother to everyone, but a stepmother to us.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "برای یک نمازخوان، مسجد‌ نمی‌سازند."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "برای یه دستمال قیصریه رو آتیش میزنه."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بر عکس نهند نام زنگی کافور."
 * Literal Translation: Contrarily, they call the Negro Camphor.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به روباهه گفتند: شاهدت کیه؟ گفت: دمبم."
 * Literal Translation: Asked for an eye-witness, the fox offered his tail.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بزبون خوش مار از سوراخ در میاد."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بزک نمیر بهار میاد --- کنبزه با خیار میاد."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent: While the grass grows, the horse starves.
 * "بز گر از سر چشمه آب میخوره."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به شتره گفتند: شاشت از پسه، گفت : چه چیزم مثل همه کسه؟"
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به شتر مرغ گفتند: بار ببر، گفت: مرغم، گفتند: بپر، گفت: شترم."
 * Literal Translation: The ostrich was asked to carry a load, it said. "I'm a bird." It was asked to fly, it said, "I'm a camel."
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بعد از چهل سال گدایی، شب جمعه را گم کرده."
 * Literal Translation: After forty years of panhandling, he has lost track of Friday eve.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بعد از هفت کره، ادعای بکارت."
 * Literal Translation: Claim to virginity, after seven moppets!
 * Connotation: Claiming innocence, while there is plenty evidence on guilt.
 * English Equivalent:
 * "بقاطر گفتند: بابات کیه؟ گفت: آقادائیم اسبه."
 * Literal Translation: They asked the mule who its father was and it said its uncle was a stallion.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به کیشی آمدند به فیشی رفتند."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به گربه گفتند: گهت درمونه، خاک پاشید روش."
 * Literal Translation: They told the cat its stool was a cure-all, it strewed soil on it.
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به کچله گفتند: چرا زلف نمیزاری؟ گفت: من از این قرتی گیریها خوشم نمیاد."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به کک بنده که رقاص خداست."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بگو نبین، چشممو هم میگذارم، بگو نشنو در گوشمو میگیرم، اما اگر بگی نفهمم،
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بگیر و ببند بده دست پهلوون."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بلبل هفت تا بچه میزاره، شیش تاش سسکه، یکیش بلبل."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بمالت نناز که بیک شب بنده، به حسنت نناز که بیک تب بنده."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بماه میگه تو در نیا من در میام."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بمرغشان کیش نمیشه گفت."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بمرگ میگیره تا به تب راضی بشه."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بوجار لنجونه از هر طرف باد بیاد، بادش میده."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بهر کجا که روی آسمان همین رنگه."
 * Literal Translation: The Sky is the same color wherever you go.
 * Connotation:
 * English Equivalent:

میدادم هفت ساله نمیشد."
 * "به یکی گفتند: سرکه هفت ساله داری؟ گفت: دارم و نمیدم، گفتند: چرا؟ گفت: اگر
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به یکی گفتند: بابات از گرسنگی مُرد. گفت: داشت و نخورد؟"
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بمیر و بدم."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "به گاو و گوسفند کسی کاری نداره."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:
 * "بیله دیگ، بیله چغندر."
 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:

پ

 * "پا را به اندازه گلیم باید دراز کرد."
 * "پای خروستو ببند، بمرغ همسایه هیز نگو."
 * "پایین‌پایین‌ها جاش نیست، بالابالا‌ها راش نیست."
 * "پز عالی، جیب خالی."
 * "پس از چهل سال چارواداری، الاغ خودشو نمیشناسه."
 * "پس از قرنی شنبه به نوروز میافته."
 * "پستان مادرش را گاز گرفته."
 * Literal Translation: The newborn bit its mother's breast.


 * "پسر خاله دسته دیزی."
 * "پسر زائیدم برای رندان، دختر زائیدم برای مردان، موندم سفیل و سرگردان."
 * "پدر کو ندارد نشان از پدر --- تو بیگانه خوانش نخوانش پسر."
 * "پشت تاپو بزرگ شده."
 * "پنج انگشت برادرند، برابر نیستند."
 * "پوست خرس نزده میفروشه."
 * "پول است نه جان است که آسان بتوان داد."
 * "پول پیدا کردن آسونه، اما نگهداریش مشکله."
 * "پول حرام، یا خرج شراب شور میشه یا شاهد کور."
 * "پولدارها به کباب، بی‌پولها به بوی کباب."
 * "پول ما سکه عُمَر داره."
 * "پیاده شو با هم راه بریم."
 * "پیاز هم خودشو داخل میوه‌ها کرده."
 * "پی خر مرده میگرده که نعلش را بکنه."
 * "پیراهن بعد از عروسی برای گل منار خوبه."
 * "پیرزنه دستش به درخت گوجه نمیرسید، می‌گفت: ترشی بمن نمیسازه."
 * "پیش از آخوند منبر نرو."
 * "پیش رو خاله، پشت سر چاله."
 * "پیش قاضی و معلق بازی."

ت

 * "تا ابله در جهانه، مفلس در نمیمانه."
 * "تابستون پدر یتیمونه."
 * "تا پریشان نشود کار بسامان نرسد."
 * "تا تریاق از عراق آرند، مار گزیده مرده باشد."
 * "تا تنور گرمه نون‌و بچسبون."
 * Literal translation: Bake the bread while the oven is hot.
 * Connotations: Take advantage of the opportunity while you still have a chance.
 * English equivalent: Make hay while the Sun shines. Strike while the iron is hot.
 * Bulgarian equivalent: Желязото се кове, докато е горещо.
 * "تا چراغ روشنه جونورها از سوراخ میان بیرون."
 * "تا شغال شده بود به چنین سوراخی گیر نکرده بود."
 * "تا کرکس بچه دارشد، مردار سیر نخورد."
 * "تا گوساله گاو بشه، دل مادرش آب میشه."
 * "تا مار راست نشه توی سوراخ نمیره."
 * "تا نازکش داری نازکن، نداری پاهاتو دراز کن."
 * "تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها."
 * "تا هستم بریش تو بستم."
 * "تب تند عرقش زود در میاد."
 * "تخم دزد، شتر دزد میشه."
 * "تخم نکرد نکرد وقتی هم کرد توی کاهدون کرد."
 * "تا تو فکر خر بکنی ننه، منو در بدر میکنی ننه."
 * "ترب هم جزء مرکبات شده."
 * "ترتیزک خریدم قاتق نونم بشه، قاتل جونم شد."
 * "تره به تخمش میره، حسنی به باباش."
 * "تعارف کم کن‌و بر مبلغ افزا."
 * "تغاری بشکنه ماستی بریزد --- جهان گردد به کام کاسه لیسان."
 * "تف سر بالا، بر میگرده بریش صاحبش."
 * "تلافی غوره رو سر کوره در میاره."
 * "تنبان مرد که دو تا شد بفکر زن دوم میافته."
 * "تنبل مرو به سایه، سایه خودش میآیه."
 * "تنها بقاضی رفته خوشحال برمیگرده."
 * "تو از تو، من ازبیرون."
 * "تو بگو (( ف )) من میگم فرحزاد."
 * "توبه گرگ مرگه."
 * "تو که نی‌زن بودی چرا آقا دائیت از حصبه مرد."
 * "تومون خودمونو میکشه، بیرونمون مردم را."
 * "توی دعوا نون و حلوا خیر نمیکنند."

ج

 * ".جا تره و بچه نیست"
 * Literal Translation: the place is wet and the child is missing.


 * ".جاده دزد زده تا چهل روز امنه"
 * ".جایی نمیخوابه که آب زیرش بره"
 * Literal Translation: he wouldn't sleep where there is running water.


 * ".جایی که میوه نیست چغندر، سلطان مرکباته"
 * ".جواب ابلهان خاموشی است"


 * ".جواب ‌های، هویه"
 * Literal Translation: the reaction to "ha!" is "ouch!".
 * Connotation: Tit for Tat!


 * ".جوانی کجائی که یادت بخیر"
 * Literal Translation: "good old days..."


 * ".جوجه را آخر پائیز میشمارند"
 * English Equivalent: Don't count the chickens before they are hatched.
 * ".جوجه همیشه زیر سبد نمیمونه"
 * ".جون بعزرائیل نمیده"
 * ".جهود، خون دیده"
 * ".جهود، دعاش را آورده"
 * ".جیبش تار عنکبوت بسته"
 * ".جیگر جیگره، دیگر دیگره"

چ

 * "چار دیواری اختیاری."
 * "چاقو دسته خودشو نمیبره."
 * "چاه کن همیشه ته چاهه."
 * "چاه مکن بهر کسی، اول خودت، دوم کسی."
 * He/she who blows into fire will have sparkles in his/her eyes


 * "چاه نکنده منار دزدیده."
 * "چرا توپچی نشدی."

If something is needed at home, its donation is wrong teacher's punishment is good, whoever doesn't get it is fool!
 * "چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی"
 * English Equivalent: If you are wise, you think before you act.
 * "چراغی که به خونه رواست، به مسجد حرام است."
 * "چشته خور بدتر از میراث خوره."
 * "چشم داره نخودچی، ابرو نداره هیچی."
 * "چشمش آلبالو گیلاس می‌چینه."
 * "چشمش هزار کار میکنه که ابروش نمیدونه."
 * "چغندر گوشت نمیشه، دشمنم دوست نمیشه."
 * "چنار در خونه‌شونو نمی‌بینه."
 * "چوب خدا صدا نداره، هر کی بخوره دوا نداره."
 * "چوب دو سر طلا‌ست."
 * "چوب را که برداری، گربه دزده فرار میکنه."
 * "چوب معلم گله، هر کی نخوره خله."
 * "چو به گشتی، طبیب از خود میازار --- چراغ از بهر تاریکی نگه دار."
 * "چو دخلت نیست خرج آهسته‌تر کن --- که گوهر فرو شست یا پیله‌ور."
 * "چه خوشست میوه‌فروشی --- گر کس نخرد خودت بنوشی."
 * "چه عزائیست که مرده‌شور هم گریه میکنه."
 * "چه علی خواجه، چه خواجه علی."
 * "چه مردی بود کز زنی کم بود."
 * "چیزی که شده پاره، وصله ور نمی‌داره."
 * "چیزی که عوض داره گله نداره."

خ
" خواستن ، توانستن است " *
 * "خار را در چشم دیگران می‌بینه و تیر را در چشم خودش نمی‌بینه."
 * "خاشاک به گاله ارزونه، شنبه به جهود."
 * "خاک خور و نان بخیلان مخور." (( خار نه ای زخم ذلیلان مخور... ))
 * "خاک کوچه برای باد سودا خوبه."
 * "خال مهرویان سیاه و دانه فلفل سیاه --- هر دو جانسوز است اما این کجا و آن کجا؟"
 * "خاله‌ام زائیده، خاله زام هو کشیده."
 * "خاله را می‌خواهند برای درز و دوز و گرنه چه خاله چه یوز."
 * "خاله سوسکه به بچه‌اش میگه: قربون دست و پای بلوریت."
 * "خانه‌ای را که دو کدبانوست، خاک تا زانوست."
 * "خانه اگر پر از دشمن باشه بهتره تا خالی باشه."
 * "خانه خرس و بادیه مس؟"
 * "خانه داماد عروسیست، خانه عروس هیچ  خبری نیست."
 * "خانه دوستان بروب و در دشمنان را مکوب."
 * "خانه قاضی گردو بسیاره شماره هم داره."
 * "خانه کلیمی نرفتم وقتی هم رفتم شنبه رفتم."
 * "خانه نشینی بی‌بی از بی‌چادریست."
 * "خانه همسایه آش می‌پزند بمن چه؟"
 * "خدا به آدم گدا، نه عزا بده نه عروسی."
 * "خدا برف را به اندازه بام میده."
 * "خدا جامه می‌دهد کو اندام؟" نان می‌دهد کو دندان؟"
 * "خدا خر را شناخت، شاخش نداد."
 * "خدا داده بما مالی، یک خر مانده سه تا نالی."
 * "خدا دیر‌گیره، اما سخت‌گیره."
 * "خدا را بنده نیست."
 * "خدا روزی‌رسان است، امااِهنی هم می‌خواد."
 * "خدا سرما را بقدر بالا‌پوش میده."
 * "خدا شاه دیواری خراب کنه که این چاله‌ها پر بشه."
 * "خدا گر ببندد ز‌حکمت دری --- ز‌رحمت گشاید در دیگری."
 * "خدا میان دانه گندم خط گذاشته."
 * "خدا می‌خواهد بار را بمنزل برساند من نه، یک خر دیگه."
 * "خدا نجار نیست اما در و تخته رو خوب بهم میندازه."
 * "خدا وقتی بخواد بده، نمیپرسه تو کی هستی؟"
 * "خدا وقتی ها میده، ور ور جماران هم، ها میده."
 * "خدا همه چیز را به یک بنده نمی‌ده."
 * "خدا همونقدر که بنده بد داره، بنده خوب هم داره."
 * "خدایا آنکه را عقل دادی چه ندادی و آنکه را عقل ندادی چه دادی؟" ((خواجه عبدالله انصاری ))
 * "خدا یه عقل زیاد بتو بده یه پول زیاد بمن."
 * "خر، آخور خود را گم نمیکنه."
 * "خراب بشه باغی که کلیدش چوب مو باشه."
 * "خر، ار جل ز‌اطلس بپوشد خر است."
 * "خر است و یک کیله جو."
 * "خر از لگد خر ناراحت نمیشه."
 * "خر باربر، به که شیر مردم در."
 * "خر به بوسه و پیغام آب نمی‌خوره."
 * "خربزه شیرین مال شغاله."
 * "خربزه که خوردی باید پای لرزش هم بشینی."
 * "خربزه میخواهی یا هندوانه: هر دو دانه."
 * "خربیارو باقلا بار کن."
 * "خر، پایش یک بار به چاله میره."
 * "خرج که از کیسه مهمان بود --- حاتم طایی شدن آسان بود."
 * "خر چه داند قیمت نقل و نبات؟"
 * "خر خالی یرقه میره."
 * "خر، خسته - صاحب خر، ناراضی."
 * "خر خفته جو نمی‌خوره."
 * "خر دیزه است، به مرگ خودش راضی است تا ضرر بصاحبش بزنه."
 * "خر را با آخورمیخوره، مرده را با گور."
 * "خر را جایی می‌بندند که صاحب خر راضی باشه."
 * "خر را که به عروسی می‌برند، برای خوشی نیست برای آبکشی است."
 * "خر را گم کرده پی نعلش میگرده."
 * "خر، رو به طویله تند میره."
 * "خرس، تخم میکنه یا بچه؟ از این دم بریده هر چی بگی برمیاد."
 * "خرس در کوه، بو علی سیناست."
 * "خرس شکار نکرده رو پوستشو نفروش."
 * "خر سواری را حساب نمیکنه."
 * "خر، سی شاهی، پالون دو زار."
 * "خر کریم را نعل کردن."
 * "خر که جو دید، کاه نمیخوره."
 * "خر، که علف دید گردن دراز میکنه."
 * "خر گچ‌کش روز جمعه از کوه سنگ میاره."
 * "خر لخت راپالانشو بر نمیدارند."
 * "خر ما از کرگی دم نداشت."
 * "خر ناخنکی صاحب سلیقه می‌شود."
 * "خروار نمکه، مثقال هم نمکه."
 * "خر وامانده معطل چشه."
 * "خروسی را که شغال صبح میبره بگذار سر شب ببره."
 * "خر، همان خره پالانش عوض شده."
 * "خریت ارث نیست بهره خداداده‌س."
 * "خری که از خری وابمونه باید یال و دمشو برید."
 * "خوشبخت آنکه خورد و کِشت، بدبخت آنکه مرد و هِشت."
 * "خواب پاسبان، چراغ دزده."
 * "خنده کردن دل خوش میخواد و گریه کردن سر وچشم."
 * "خواهر شوهر، عقرب زیر فرشه."
 * "خواست زیر ابروشو برداره، چشماشو کور کرد."
 * "خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو."
 * "خوبی لر به آنست که هر چه شب گوید روزنه انست."
 * "خودتو خسته ببین، رفیقتو مرده."
 * "خودشو نمیتونه نگهداره چطور منو نگهمیداره؟"
 * "خود گویی و خود خندی، عجب مرد هنر‌مندی."
 * "خودم کردم که لعنت بر خودم باد."
 * "خوردن خوبی داره، پس دادن بدی."
 * "خوشا بحال کسانی که مردند و آواز ترا نشنیدند."
 * "خوشا چاهی که آب از خود بر آرد."
 * "خوش بود گر محک تجربه آید بمیان --- تا سیه روی شود هر که دراو غش باشد."
 * "خوش زبان باش در امان باش."
 * "خولی بکفم به که کلنگی بهوا."
 * "یک ده آباد به از صد شهر خراب."
 * "خونسار است و یک خرس."
 * "خیر در خانه صاحبش را میشناسد."
 * "خیک بزرگ، روغنش خوب نمیشه."

د

 * "دادن بدیوانگی گرفتن بعاقلی."
 * "دارندگی برازندگی."
 * "داری طرب کن، نداری طلب کن."
 * "داشتم داشتم حساب نیست، دارم دارم حسابه."
 * "دانا داند و پرسد نادان نداند و نپرسد."
 * "دانا گوشت میخورد نادان چغندر."
 * "دانه فلفل سیاه و خال مهرویان سیاه --- هر دو جانسوز است اما این کجا و آن کجا."
 * "دایه از مادر مهربانتر را باید پستن برید."
 * "دختر، تخم تر تیزک است."
 * "دختر تنبل، مادر کدبانو را دوست داره."
 * "دخترمیخواهی ماماش را بین --- کرباس میخواهی پهناش را ببین."
 * "دختر همسایه هر چه چل‌تر برای ما بهتر."
 * "دختری که مادرش تعریف بکنه برای آقا دائیش خوبه."
 * "درازی شاه خانم به پهنای ماه خانم در."
 * "در بیابان گرسنه را شلغم پخته به ز نقره خام."
 * "در بیابان لنگه کفش هم نعمتی است."
 * "در پس هر گریه آخر خنده‌ایست."
 * "در جنگ، حلوا تقسیم نمی‌کنند."
 * "در جوانی مستی، در پیری سستی، پس کی خدا پرستی؟"."
 * "در جهان هر کس که داره نان مفت، میتواند حرفهای خوب گفت."
 * "در جهنم عقربی هست که از دستش به مار غاشیه پناه می‌برند."
 * "در جیبش را تار عنکبوت گرفته است."
 * "در چهل سالگی طنبور میآموزد در گور استاد خواهد شد."
 * "در حوضی که ماهی نیست، قورباغه سپهسالاره."
 * "در خانه‌ات را ببند همسایه تو دزد نکن."
 * "در خانه اگر کس است یک‌حرف بس است."
 * "در خانه بیعاره‌ها نقاره می‌زنند."
 * "در خانه مور، شبنمی طوفانست."
 * "در خانه هر چه، مهمان هر که."
 * "درخت اگر متحرک شدی ز جای بجای --- نه جور اره کشیدی نه جفای تبر."
 * "درخت پر‌بار، سنگ می‌خوره."
 * "درخت کاهلی بارش گرسنگی است."
 * "درخت کج جز بآتش راست نمی‌شه."
 * "درخت گردکان باین بلندی --- درخت خربزه الله اکبر."
 * "درخت هر چه بارش بیش‌تر بشه، سرش پائین‌تر میاد."
 * "درد دل خودم کم بود، اینهم غرغر همسایه."
 * "درد، کوه کوه میاد، مومو میره."
 * "در دروازه را میشه بست، اما در دهن مردم و نمیشه بست."
 * "در دنیا همیشه بیک پاشنه نمی‌چرخه."
 * "در دنیا یه خوبی می‌مونه یه بدی."
 * "در دیزی وازه، حیای گربه کجا رفته."
 * "در زمستان، الو، به از پلوه."
 * "در زمستان یه جل بهتر از یه دسته گله."
 * "درزی در کوزه افتاد."
 * "در زیر این گنبد آبنوسی، یکجا عزاست یک‌جا عروسی."
 * "درس ادیب اگر بود زمزمه محبتی --- جمعه به مکتب آورد طفل گریز پای را." ((‌ نظیری نیشابوری ))
 * "در شهر کورها یه چشمی پادشاست."
 * "در شهر نی‌سواران باید سوار نی شد."
 * "در عفو لذتیست که در انتقام نیست."
 * "در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست." ((‌ حافظ شیرازی ))
 * "در کف شیر نر خونخواره‌ای --- غیر از تسلیم و رضا کو چاره‌ای؟"
 * "در مجلس خود راه مده همچو منی را --- کافسرده دل افسرده کند انجمنی را."
 * "درم داران عالم را کرم نیست --- کریمان را بدست اندر درم نیست."
 * "در مسجده، نه کند نیست نه سوزوندنی."
 * "در نمک ریختن توی دیگ باید به مرد پشت کرد."
 * "درویش از ده رانده، ادعای کدخدائی کند."
 * "درویش مومیائی، هی میگی و نمیائی."
 * "درویش را گفتند: در دکانتو ببند دهنشو هم گذاشت."
 * "در، همیشه بیک پاشنه نمی‌گرده."
 * "درهفت آسمان یک ستاره نداره."
 * "دزد،آب گرون می‌خوره."
 * "دزد بازار آشفته می‌خواهد."
 * "دزد باش و مرد باش."
 * "دزد به یک راه می‌رود، صاحب مال به هزار راه."
 * "دزد حاضر و بز حاضر."
 * "دزد ناشی به کاهدون میزنه."
 * "دزدی آنهم شلغم؟"."
 * "دزدی که نسیم را بدزدد دزد است."
 * "دست بالای دست بسیار است." (( در جهان پیل مست بسیار است."."." ))
 * "دست به دنبک هر کی بزنی صدا میده."
 * "دست بریده قدر دست بریده را میدونه."
 * "دست بشکند در آستین، سر بشکند درکلاه."
 * "دست بیچاره چون بجان نرسد --- چاره جز پیرهن دریدن نیست."
 * "دست بی‌هنر کفچه گدائیست."
 * "دست پشت سر نداره."
 * "دست پیش را گرفته که پس نیفته."
 * "دستت چربه، بمال سرت."
 * "دستت چو نمی‌رسد به خانم --- دریاب کنیز مطبخی را."
 * "دستت چو نمی‌رسد به کوکو، خشکه پلو را فرو کو."
 * "دست‌تنگی بدتر از دلتنگی است."
 * "دست خالی برای تو سر زدن خوبه."
 * "دست در کاسه و مشت در پیشانی."
 * "دست، دست را میشناسه."
 * "دست دکاندار تلخ است."
 * "دست راستو چپشو نمیشناسه."
 * "دستش به خر نمیرسه پالان خر را بر میدارد."
 * "دستش به دم گاو بند شده."
 * "دستش به عرب و عجم بند شده است."
 * "دستش بدهنش میرسه."
 * "دستش در کیسه خلیفه است."
 * "دستش را به کمرش گرفته که از بیگی نیفته."
 * "دستش شیره ایست یا دستش چسبناک است."
 * "دستش را توی حنا گذاشت."
 * "دست شکسته بکار میره، دل شکسته بکار نمیره."
 * "دست شکسته وبال گردنه."
 * "دستش نمک نداره."
 * "دست کار دل و نمیکنه و دل کار دست و نمیکنه."
 * "دستش کجه."
 * "دست که به چوب بردی گربه دزده حساب کار خودشو میکنه."
 * "دست که بسیار شد برکت کم می‌شود."
 * "دست ما کوتاه و خرما بر نخیل." (( پای ما لنگ است و منزل بس دراز )) ((‌ حافظ شیرازی ))
 * "دست ننت درد نکنه."
 * "دست و روت را بشور منم بخور."
 * "دست و رویش را با آب مرده شور خانه شسته است."
 * "دستی را که حاکم ببره خون نداره یا دیه نداره."
 * "دستی را که نمیتوان برید باید بوسید."
 * "دستی را که از من برید، خواه سگ بخورد خواه گربه."
 * "دشمنان در زندان با هم دوست شوند."
 * "دشمن دانا بلندت میکند --- بر زمینت میزند نادان دوست."
 * "دشمن دانا که غم جان بود --- بهتر از دوست که نادان بود." ((‌ نظامی ))
 * "دشمن نتوان حقیر و بیچاره شمرد." (( دانی که چه گفت زال با رستم گرد )) ((‌ سعدی ))
 * "دعا خانه صاحبش را میشناسد."
 * "دعا کن (( الف )) بمیره یا دعا کن بابات بمیره."
 * "دعوا سر لحاف ملا نصرالدین بود."
 * "دلاکها که بیکار میشوند سر هم را میتراشند."
 * "دل بی‌غم دراین عالم نباشد --- اگر باشد بنی آدم نباشد."
 * "دل سفره نیست که آدم پیش هر کس باز کنه."
 * "دلش درو طاقچه نداره."
 * "دلم خوشه زن بگم اگر چه کمتر از سگم."
 * "دلو همیشه از چاه درست در نمیاد."
 * "دماغش را بگیری جانش در میاد."
 * "دم خروس از جیبش پیداست."
 * "دمش را توی خمره زده است."
 * "دندن اسب پیشکشی را نمی‌شمارند."
 * "دنده را شتر شکست، تاوانش را خر داد."
 * "دنیا پس از مرگ ما، چه دریا چه سراب."
 * "دنیا دمش درازه."
 * "دنیا جای آزمایش است، نه جای آسایش."
 * "دنیا، دار مکافاته."
 * "دنیا را آب ببره او راخواب میبره."
 * "دنیا را هر طور بگیری میگذره."
 * "دنیایش مثل آخرت یزیده."
 * "دنیا محل گذره."
 * "دو تا در را پهلوی هم میگذارند برای اینست که به درد هم برسند."
 * "دو خروس بچه از یک مرغ پیدا میشوند، یکی ترکی میخونه یکی فارسی."
 * "دود از کنده بلند میشه."
 * "دود، روزنه خودشو پیدا میکنه."
 * "دو دستماله میرقصه."
 * "دور اول و بد مستی؟"
 * "دور دور میرزا جلاله، یک زن به دو شوهر حلاله."
 * "دوری و دوستی."


 * ".دوست آن باشد که گیرد دست دوست، در پریشان حالی و درماندگی"
 * English Equivalent: A friend in need is a friend indeed.
 * "دوست آنست که بگریاند." دشمن آنست که بخنداند."
 * "دوست همه کس، دوست هیچکس نیست."
 * "دوستی بدوستی در، جو بیار زرد آلو ببر."
 * "دوستی دوستی از سرت میکنند پوستی؟"."
 * "دوصد گفته چو نیم کردار نیست."
 * "دو صد من استخوان باید که صدمن بار بردارد."
 * "دوغ در خانه ترش است."
 * "دوغ و دوشاب در نظرش یکیست."
 * "دو قرت و نیمش باقیه."
 * "دو قرص نان اگر از گندم است و گر از جو --- دوتای جامه اگر کهنه است و گر از نو."
 * "هزار مرتبه بهتر بنزد ابن یمین --- زفرمملکت کیقباد و کیخسرو."
 * "ده انگشت را خدا برابر نیافریده."
 * "ده، برای کدخدا خوبه و برادرش."
 * "ده درویش در گلیمی بخسبند و دو پادشاه در اقلیمی نگنجند."
 * "دهنش آستر داره."
 * "دهنش چاک و بست نداره."
 * "دهن مردم را نمیشود بست."
 * "دهنه جیبش را تار عنکبوت گرفته."
 * "دیده می‌بینه، دل میخواد."
 * "دیر آمده زود میخواد بره."
 * "دیر زائیده زود میخواد بزرگ کنه."
 * "دیشب همه شب کمچه زدی کو حلوا؟"."
 * "دیگ به دیگ میگه روت سیاه، سه پایه میگه صل علی."
 * English Equivalent: Pot calling the kettle black.


 * "دیگران کاشتند ما خوردیم، ما میکاریم دیگران بخورند."
 * "دیگ ملا نصرالدین است."
 * "دیوار حاشا بلنده."
 * ".دیوار موش داره، موش هم گوش داره"
 * Connotation: Be careful. People could be listening.
 * English Equivalent: Walls have ears.
 * "دیوانه چو دیوانه به بیند خوشش آید."

ذ

 * "ذات نایافته از هستی بخش --- کی تواند که شود هستی بخش؟"." (( جامی ))
 * "ذره ذره کاندرین ارض و سماست ---  جنس خود را همچو کاه و کهرباست." ((مولوی ))
 * "ذره ذره جمع گردد وانگهی دریا شود."

دوصد گفته چو نیم کردار نیست." Actions speak louder than words

ر

 * "راستی هیبت اللهی یا میخواهی منو بترسونی؟"."
 * "راه دزد زده تا چهل روز امنه."
 * "راه دویده، کفش دریده."
 * "رحمت بکفن دزد اولی."
 * "رخت دو جاری را در یک طشت نمیشه شست."
 * "رستم است و یکدست اسلحه."
 * "رستم در حمام است."
 * "رستم صولت و افندی پیزی."
 * "رسیده بود بلایی ولی به خیر گذشت." (( نریخت درد می و محتسبز دیر گذشت."."." )) (( آصفی هروی ))
 * "رطب خورده کی منع رطب چون کند."
 * "رفت زیر ابروش را برداره چشمش را هم کور کرد."
 * "رفت به نان برسه بجان رسید."
 * "رفتم ثواب کنم کباب شدم."
 * "رفتم خونه خاله دلم واشه، خاله خسبید دلم پوسید."
 * "رفتم شهر کورها، دیدم همه کور، من‌هم کور."
 * "رقاصه نمیتونست برقصه میگفت زمین کجه."
 * "رند را بند و قحبه را پند سود نکند."
 * "رنگم ببین و حالمو نپرس."
 * "روبرو خاله و پشت سر چاله."
 * "روده بزرگه روده کوچیکه رو خورد."
 * "روز از نو، روزی از نو."
 * "روز گار آئینه را محتاج خاکستر کند."
 * "روزگار است اینکه گه عزت دهد و گه خوار دارد --- چرخ بازیگر از این بازیچه‌ها بسیار دارد."(( قائم مقام فراهانی ))
 * "روزه خوردنشو دیدم، ولی نماز کردنش را ندیده ام."
 * "روزی به قدمه."
 * "روزی گریه دست زن شلخته است."
 * "روضه خوان پشمه چال است."
 * "روغن چراغ ریخته وقف امامزاده."
 * "روغن روی روغن میره، بلغور، خشک میمونه."
 * "رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز --- تا داد خود از کهتر و مهتر بستانی." (( عبید زاکانی ))
 * "روی گدا سیاهه ولی کیسه‌اش پره."
 * "ریسمان سوخت و کجیش بیرون نرفت."
 * "ریش و قیچی هر دو در دست شماست."

ز

 * "ز آب خرد، ماهی خرد خیزد --- نهنگ آن به که از دریا گریزد."
 * "زاغم زد و زو غم زد، پس مانده کلاغ کورم زد."
 * "زبان بریده بکنجی نشسته صم بکم --- به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم." (( سعدی ))
 * "زبان خر را خلج میدونه."
 * "زبان خوش، مار را از سوراخ بیرون میآورد."
 * "زبان سرخ سر سبز میدهد بر باد --- بهوش باش که سر در سر زبان نکنی."
 * "زبان گوشت است بهر طرف که بچرخانی میچرخه."
 * "زخم زبان از زخم شمشیر بدتره."
 * "زدی ضربتی ضربتی نوش کن."
 * "زرد آلو را میخورند برای هسته‌اش."
 * "زرنگی زیاد فقر میآره."
 * "زرنگی زیاد مایه جوانمرگیست."
 * "ز عشق تا بصبوری هزار فرسنگ است." (( دلی که عاشق و صابر بود مگر سنگ است؟" ))  (( سعدی ))
 * "زعفران که زیاد شد بخورد خر میدهند."
 * "زکوه تخم مرغ یک دانه پنبه دونه است."
 * "زمانه ایست که هر کس بخود گرفتار است." (( تو هم در آینه حیران حسن خویشی."."." )) (( آصفی هروی ))
 * "زمانه با تو نسازد، تو با زمانه بساز."
 * "زمستان رفت و رو سیاهی به زغال موند."
 * "زن آبستن گل میخوره اما گل داغستان."
 * "زن ازغازه سرخ رو شود و مرد از غزا."
 * "زن بد را اگر در شیشه هم بکنند کار خودشو میکنه."
 * "زن بلاست، اما الهی هیچ خانه‌ای بی‌بلا نباشه."
 * "زن بیوه را میوه‌اش میخواهند."
 * "زن تا نزائیده دلبره، وقتیکه زائید مادره."
 * "زن جوان را تیری به پهلو نشیند به که پیری."
 * "زن راضی، مرد راضی، گور پدر قاضی."
 * "زن سلیطه سگ بی‌قلاده است."
 * "زن که رسید به بیست، باید بحالش گریست."
 * "زنگوله پای تابوت."
 * "زن نجیب گرفتن آسونه، ولی نگهداریش مشکله."
 * "زن و شوهر جنگ کنند، ابلهان باور کنند."
 * "زنی که جهاز نداره، اینهمه ناز نداره."
 * "زورش بخر نمیرسه پالون خر را بر میداره."
 * "زور داری، حرفت پیشه."
 * "زور دار پول نمیخواد، بی‌زور هم پول نمیخواد."
 * "زهر طرف که کشته شود اسلام است."
 * "زیر اندازش زمین است و رواندازش آسمون."
 * "زیر پای کسی پوست خربزه گذاشتن."
 * "زیر دمش سست است."
 * "زیر دیگ آتش است و زیر آدم آدم."
 * "زیر سرش بلنده."
 * "زیر شالش قرصه."
 * "زیر کاسه نیم کاسه ایست."
 * "زیره به کرمان میبره."

س

 * "سال به دوازده ماه ما می‌بینیم یکدفعه هم تو ببین."
 * "سال به سال دریغ از پارسال."
 * "سالها میگذاره تا شنبه به نوروز بیفته."
 * "سالی که نکوست از بهارش پیداست."
 * "سبوی خالی را بسبوی پر مزن."
 * "سبوی نو آب خنک دارد."
 * "سبیلش آویزان شد."
 * ".سبیلش را باید چرب کرد"
 * English Equivanlent: You should grease his palm.
 * "سپلشت آید و زن زاید و مهمان عزیزت برسد."


 * ".سحرخیز باش تا کامروا باشی"
 * English Equivalent: Early to bed and early to rise makes a man healthy, wealthy and wise.
 * English Equivalent: Early bird catches the worm.
 * "سخن خود تو کجا شنیدی، اونجا که حرف مردمو شنیدی."
 * "سر بریده سخن نگوید."
 * "سر بزرگ بلای بزرگ داره."
 * "سر بشکنه در کلاه، دست بشکنه در آستین."
 * "سر بی صاحب میتراشه."
 * "سر بیگناه، پای دار میره اما بالای دار نمیره."
 * "سر پیری و معرکه گیری."
 * "سر تراشی را از سر کچل ما میخواد یاد بگیره."
 * "سر حلیم روغن میرود."
 * "سر خر باش، صاحب زر باش."
 * "سر را با پنبه میبرد."
 * Literal translation: He beheads with cotton.
 * Connotation: One hurts you in a way you don't register it.
 * "سر را قمی می‌شکنه تاوانش را کاشی میده."
 * "سر زلف تو نباشد سر زلف دگری."
 * "سرش از خودش نیست."
 * "سرش به تنش زیادی میکنه."
 * "سرش به کلاش میارزه."
 * "سرش بوی قرمه سبزی میده."
 * "سرش توی حسابه."
 * "سرش توی لاک خودشه."


 * "سرش جنگه اما دلش تنگه."
 * "سرش را پیراهن هم نمیدونه."
 * "سر قبری گریه کن که مرده توش باشه."
 * "سر قبرم کثافت نکن از فاتحه خواندنت گذشتم."
 * "سر کچل را سنگی و دیوانه را دنگی."
 * "سر کچل و عرقچین."
 * "سرکه مفت از عسل شیرین‌تره."
 * ".سرکه نقد بهتر از حلوای نسیه است"
 * English Equivalent: A bird in the hand is worth two in the bush.
 * "سرکه نه در راه عزیزان بود --- بار گرانیست کشیدن بدوش." (( سعدی ))
 * "سر گاو توی خمره گیر کرده."
 * "سر گنجشکی خورده."
 * "سر گنده زیر لحافه."
 * "سرم را میشکنه نخودچی جیبم میکنه."
 * "سرم را سرسری متراش ای استاد سلمانی --- که ما هم در دیار خود سری داریم و سامانی."
 * "سرنا را از سر گشادش میزنه."
 * "سرناچی کم بود یکی هم از غوغه اومد."
 * "سری را مه درد نیمکند دستمال مبند."
 * "سری که عشق ندارد کدوی بی‌بار است." (( لبی که خنده ندارد شکاف دیوار است."."." ))
 * "سزای گرانفروش نخریدنه."
 * "سسک هفت تا بچه میآره یکیش بلبله."
 * "سفره بی‌نان جله، کوزه بی‌آب گله."
 * "سفره نیفتاده ( نینداخته ) بوی مشک میده."
 * "سفره نیفتاده یک عیب داره." سفره افتاده هزار عیب."
 * "سفید سفید صد تومن، سرخ و سفید سیصد تومن، حالا که رسید به سبزه هر چی بگی میارزه."
 * "سقش سیاه است."
 * "سگ بادمش زیر پاشو جارو میکنه."
 * "سگ باش، کوچک خونه نباش."
 * "سگ پاچه صاحبش را نمیگیره."
 * "سگ، پدر نداشت سراغ حاج عموشو میگرفت."
 * "سگ چیه که پشمش باشه."
 * "سگ درحضور به از برادر دور."
 * "سگ در خانه صاحبش شیره."
 * "سگ داد و سگ توله گرفت."
 * "سگ دستش نمیشه داد که اخته کنه."
 * "سگ را که چاق کنند هار میشه."
 * "سگ زرد برادر شغاله."
 * "سگست آنکه با سگ رود در جوال."
 * "سگ سفید ضرر پنبه فروشه."
 * "سگ سیر دنبال کسی نمیره."
 * "سگش بهتر از خودشه."
 * "سگ که چاق سد گوشتش خوراکی نمیشه."
 * "سگ گر و قلاده زر؟"."
 * "سگ ماده در لانه، شیر است."
 * "سگ نازی آباده، نه خودی میشناسه نه غریبه."
 * "سگ نمک‌شناس به از آدم ناسپاس."
 * "سگی به بامی جسته گردش به ما نشسه."
 * "سگی که برای خودش پشم نمیکند برای دیگران کشک نخواهد کرد."
 * "سگی که پارس کنه، نمیگیره."
 * "سلام روستائی بی‌طمع نیست."
 * "سنده را انبر دم دماغش نمیشه برد."
 * "سنگ به در بسته میخوره."
 * "سنگ بزرگ علامت نزدنه."
 * "سنگ بنداز بغلت واشه."
 * "سنگ خاله قورباغه را گرو میکشه."
 * "سنگ کوچک سر بزرگ را میشکنه."
 * "سنگ مفت، گنجشک مفت."
 * "سنگی را که نتوان برداشت باید بوسد و گذاشت."
 * "سواره از پیاده خبر نداره، سیر از گرسنه."
 * "سودا، به رضا، خویشی بخوشی."
 * "سودا چنان خوشست که یکجا کند کسی." (( دنیا و آخرت به نگاهی فروختیم )) (( قصاب کاشانی ))
 * "سودا گر پنیر از شیشه میخوره."
 * "سودای نقد بوی مشک میده."
 * "سوراخ دعا را گم کرده."
 * "سوزن، همه را میپوشونه اما خودش لخته."
 * "سوسکه از دیوار بالا میرفت مادرش میگفت: قربون دست و پای بلوریت."
 * "سهره ( سیره ) رنگ کرده را جای بلبل میفروشه."
 * "سیب سرخ برای دست چلاق خوبه؟"."
 * "سیب مرا خوردی تا قیامت ابریشم پس بده."
 * "سیبی که بالا میره تا پائین بیاد هزار چرخ میخوره."
 * "سیبی که سهیلش نزند رنگ ندارد." (( تعلیم معلم بکسی ننگ ندارد ))
 * ".سیلی نقد به از حلوای نسیه"
 * English Equivalent: A bird in the hand is worth two in the bush.

ش

 * "شاگرد اتو گرم، سرد میارم حرفه، گرم میارم حرفه."
 * "شاه خانم میزاد، ماه خانم درد میکشه."
 * "شاه می‌بخشه شیخ علیخان نمی‌بخشه."
 * "شاهنامه آخرش خوشه."
 * "شب دراز است و قلندر بیکار."
 * "شب سمور گذشت و لب تنور گذشت."
 * "شب عید است و یار از من چغندر پخته میخواهد --- گمانش میرسد من گنج قارون زیر سر دارم."
 * "شبهای چهارشنبه هم غش میکنه."
 * "شپش توی جیبش سه قاب بازی میکنه."
 * "شپش توی جیبش منیژه خانومه."
 * "شتر اگر مرده هم باشد پوستش بار خره."
 * "شتر بزرگه زحمتش هم بزرگه."
 * "شتر پیر شد و شاشیدن نیاموخت."
 * "شتر خوابیده شم بلندتر از خر ایستاده است."
 * "شتر در خواب بیند پنبه دانه --- گهی لف لف خورد گه دانه دانه."
 * "شتر دیدی ندیدی؟"."
 * "شتر را چه به علاقه بندی؟"
 * "شتر را گفتند: چرا شاشت از پسه؟" گفت: چه چیزم مثل همه کسه."
 * "شتر را گفتند: چرا گردنت کجه؟" گفت: کجام راسته."
 * "شتر را گفتند: چکاره‌ای؟" گفت: علاقه بندم." گفتند: از دست و پنجه نرم و نازکت پیداست."
 * "آن یکی می‌گفت استر را که هی --- از کجا می‌آیی ای فرخنده پی       گفت: از حمام گرم کوی تو --- گفت: خود پیداست از زانوی تو."
 * "شتر را گم کرده پی افسارش میگرده."
 * "شتر سواری دولا دولا نمیشه."
 * "شتر که نواله میخواد گردن دراز میکنه."
 * "شتر کجاش خوبه که لبش بده؟"."
 * "شتر گاو پلنگ."
 * "شتر مرد و حاجی خلاص."
 * "شتر مرغ را گفتند: بار بردار." گفت: من مرغم." گفتند: پرواز کن." گفت: من شترم."
 * "شترها را نعل می‌کردند، کک هم پایش را بلند کرد."
 * "شراب مفت را قاضی هم میخوره."
 * "شریک اگر خوب بود خدا هم شریک میگرفت."
 * "شریک دزد و رفیق قافله."
 * "شست پات توی چشمت نره."
 * "شش ماهه به دنیا اومده."
 * "شعر چرا میگی که توی قافیه‌اش بمونی؟"."
 * "شغال، پوزش بانگور نمیرسه میگه ترشه."
 * "شغال ترسو انگور خوب نمیخوره."
 * "شغال که از باغ قهر کنه منفعت باغبونه."
 * "شغالی که مرغ میگیره بیخ گوشش زرده."
 * "شکمت گوشت نو بالا آورده."
 * "شکم گشنه، گوز فندقی."
 * "شلوار نداره، بند شلوارش را می‌بنده."
 * "شمر جلودارش نمیشه."
 * "شنا بلد نیست زیر آبی هم میره."
 * "شنونده باید عاقل باشه."
 * "شنیدی که زن آبستن گل میخوره اما نمیدونی چه گلی."
 * "شوهر کردم وسمه کنم نه وصله کنم."
 * "شوهر برود کاروانسرا، نونش بیاد حرمسرا."
 * "شوهرم شغال باشد، نونم در تغار باشد."
 * "شیر بی یال و اشکم که دید --- اینچنین شیری خدا هم نافرید." (( مولوی ))

ص

 * "صابونش به جامه ما خورده."
 * "صبر کوتاه خدا سی ساله."
 * "صداش صبح در میاد."
 * "صد پتک زرگر، یک پتک آهنگر."
 * "صد تا گنجشک با زاق و زوقش نیم منه."
 * "صد تا چاقو بسازه، یکیش دسته نداره."
 * "صد تومن میدم که بچه‌ام یکشب بیرون نخوابه وقتی خوابید، چه یک‌شب چه هزار شب."
 * "صد رحمت به کفن دزد اولی."
 * "صد سال گدائی میکنه هنوز شب جمعه را نمیدونه."
 * "صد سر را کلاه است و صد کور را عصا."
 * "صد من پرقو یکمشت نیست."
 * "صد من گوشت شکار به یک چس تازی نمیارزه."
 * "صد موش را یک گربه کافیه."
 * "صفراش به یک لیمو می‌شکنه."
 * "صنار جیگرک سفره قلمگار نمی خواد."
 * "صنار میگیرم سگ اخته میکنم، یه عباسی میدم غسل میکنم."

ض

 * "ضرب خورده جراحه."
 * "ضرر را از هر جا جلوشو بگیری منفعته."
 * "ضامن روزی بود روزی‌رسان."
 * "ضرر بموقع بهتر از منفعت بیموقعه."

ط
*"طاووس را به نقش و نگاری که هست خلق --- تحسین کنند و او خجل از پای زشت خویش."(( سعدی ))
 * "طاس اگر نیک نشیند همه کس نراد است."
 * "طالع اگر اری برو دمر بخواب."
 * "طبل تو خالیست."
 * "طبیب بیمروت، خلق را رنجور میخواهد."
 * "طشت طلا رو سرت بگیر و برو."
 * "طعمه هر مرغکی انجیر نیست."
 * "طمع آرد بمردان رنگ زردی."
 * "طمع پیشه را رنگ و رو زرده."
 * "طمع را نباید که چندان کنی --- که صاحب کرم را پشیمان کنی."
 * "طمع زیاد مایه جونم مرگی ( جوانمرگی ) است."
 * "طمعش از کرم مرتضی علی بیشتره."

ظ

 * "ظالم پای دیوار خودشو میکنه."
 * "ظالم دست کوتاه."
 * "ظالم همیشه خانه خرابه."
 * "ظاهرش چون گور کافر پر حلل --- باطنش قهر خدا عزوجل."

ع

 * "عاشقان را همه گر آب برد --- خوبرویان همه را خواب برد." (( ایرج میرزا )) &rlm;
 * "عاشق بی‌پول باید شبدر بچینه."
 * "عاشقم پول ندارم کوزه بده آب بیارم."
 * "عاشقی پیداست از زاری دل --- نیست بیماری چو بیماری دل." (( مولوی )) &rlm;
 * "عاشقی شیوه رندان بلا کش باشد." (( حافظ )) &rlm;
 * "عاشقی کار سری نیست که بر بالین است." (( سعدی )) &rlm;
 * "عاقبت جوینده یابنده بود." (( مولوی)) &rlm;
 * "عاقبت گرگ زاده گرگ شود --- گر چه باآدمی بزرگ شود." (( سعدی )) &rlm;
 * "عاقل بکنار آب تا پل میجست --- دیوانه پا برهنه از آب گذشت."
 * "عاقل گوشت میخوره، بی‌عقل بادمجان."
 * "عالم بی‌عمل، زنبور بی‌عسله."
 * "عالم شدن چه آسون آدم شدن چه مشکل."
 * "عالم ناپرهیزکار، کوریست مشعله‌دار."
 * "عبادت بجز خدمت خلق نیست --- به تسبیح و سجاده و دلق نیست." (( سعدی ))&rlm;
 * "عجب کشگی سابیدیم که همش دوغ پتی بود."
 * "عجله، کار شیطونه."
 * "عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد."
 * "عذر بدتر از گناه."
 * "عروس بی‌جهاز، روزه بی‌نماز، دعای بی‌نیاز، قرمه بی‌پیاز."
 * "عروس تعریفی عاقبت شلخته در‌آمد."
 * "عروس که بما رسید شب کوتاه شد."
 * "عروس مردنی را گردن مادر شوهر نگذارید."
 * "عروس میاد وسمه بکشه نه وصله بکنه."
 * "عروس نمیتونست برقصه میگفت: زمین کجه."
 * "عروس را که مادرش تعریف کنه برای آقا دائیش خوبه."
 * "عروس که مادر شوهر نداره اهل محل مادر شوهرشند."
 * "عزیز کرده خدا را نمیشه ذلیل کرد."
 * "عزیز پدر و مادر."
 * "عسس بیا منو بگیر."
 * "عسل در باغ هست و غوره هم هست."
 * "عسل نیستی که انگشتت بزنند."
 * "عشق پیری گر بجنبد سر به رسوائی زند."
 * "عقد پسر‌عمو و دختر‌عمو را در آسمان بسته‌اند."
 * "عقلش پاره سنگ بر‌میداره."
 * "عقل که نیست جون در عذابه."
 * "عقل مردم به چشمشونه."
 * "عقل و گهش قاطی شده."
 * "علاج واقعه پیش از وقوع باید کرد." ((‌."."." دریغ سود ندارد چو رفت کار از دست )) (( سعدی )) &rlm;
 * "علاج بکن کز دلم خون نیاید." (( سرشک از رخم پاک کردن چه حاصل."."." )) (( میر والهی)) &rlm;
 * "علف بدهان بزی باید شیرین بیاد."
 * "عیدت را اینجا کردی نوروزت را برو جای دیگه."

غ

 * "غاز میچرونه."
 * "غربال را جلوی کولی گرفت و گفت: منو چطور می‌بینی؟" گفت: هر طور که تو منو می‌بینی."
 * "غلام به مال خواجه نازد و خواجه به هر دو."
 * "غلیان بکشیم یا خجالت." (( مائیم میان این دو حالت."."." ))
 * "غم مرگ برادر را برادر مرده میداند."
 * "غوره نشده مویز شده است."

ف
"* فردا، خره گوز داد برو بردار. *"
 * "فردا که برمن و تو وزد باد مهرگان --- آنگه شود پدید که نامرد و مرد کیست؟" (( ناصر خسرو))
 * "فرزند بی‌ادب مثل انگشت ششمه، اگر ببری درد داره، اگر هم نبری زشته."
 * "فرزند عزیز نور دیده --- از دبه کسی ضرر ندیده."
 * "فرزند کسی نمیکند فرزندی --- گر طوق طلا به گردنش بر‌بندی."
 * "فرزند عزیز دردونه، یا دنگه یا دیوونه."
 * "فرشش زمینه، لحافش آسمون."
 * "فرش، فرش قالی، ظرف، ظرف مس، دین، دین محمد."
 * "فضول را بجهنم بردند گفت: هیزمش تره."
 * "فقیر، در جهنم نشسته است."
 * "فکر نان کن که خربزه آبه."
 * "فلفل نبین چه ریزه بشکن ببین چه تیزه."
 * "فلک فلک، بهمه دادی منقل، به ما ندادی یک کلک."
 * "فواره چون بلند شود سرنگون شود."
 * "فیل خوابی می‌بیند و فیلبان خوابی."
 * "فیلش یاد هندوستان کرده."
 * "فیل و فنجان."
 * "فیل زنده‌اش صد تومنه، مرده شم صد تومنه."

ق

 * "قاپ قمار خونه است."
 * "قاتل بپای خود پای دار میره."
 * "قاچ زین را بگیر اسب‌دوانی پیشکشت."
 * "قاشق سازی کاری نداره، مشت میزنی توش گود میشه، دمش را میکشی دراز میشه."
 * "قاشق نداری آش بخوری نونتو کج کن بیل کن."
 * "قاطر را گفتند: پدرت کیست؟" گفت: اسب آقادائیمه."
 * "قاطر پیش آهنگ آخرش توبره میشه."
 * "قبا سفید قبا سفیده."
 * "قبای بعد از عید برای گل منار خوبه."
 * "قدر زر، زرگر شناسد قدر گوهر، گوهری."
 * "قران کنند حرز و امام مبین کشند." (( یاسین کنند ورد وبه طاها کشند تیغ."."." ))
 * "قربون برم خدا‌رو، یک بام و دو هوا‌رو، اینور بام گرما را اون ور بام سرما‌رو."
 * "قربون بند کیفتم، تا پول داری رفیقتم."
 * "قربون سرت آقا ناشی، خرجم با خودم آقام تو باشی."
 * "قربون چشمهای بادومیت - ننه من بادوم."
 * "قربون چماق دود کشت کاه، بده جوش پیشکشت."
 * "قرض که رسید به صد تومن، هر شب بخور قیمه‌پلو."
 * "قسمت را باور کنم یا دم خروس را؟"."
 * "قسم نخور که باور کردم."


 * "قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود."
 * English Equivalent: Many a little makes a Mickle.


 * "قلم، دست دشمنه."
 * "قم بید و قنبید، اونهم امسال نبید."
 * "قوم و خویش، گوشت هم را میخورند استخوان هم را دور نمیندازند."

ک

 * ".کاچی بهتر از هیچی است"
 * English Equivalent: Half a loaf is better than no bread.
 * ".کار از محکم‌کاری عیب نمیکنه"
 * Connotation: It is better to be careful and to not risk making a big mistake.
 * English Equivalent: Better safe than sorry.
 * "کار بوزینه نیست نجاری."
 * "کار خر و خوردن یابو."
 * "کارد، دسته خودشو نمی‌بره."


 * ".کار را که کرد، آن که تمام کرد"
 * "کار نباشه زرنگه."
 * ".کار، نشد نداره"


 * ".کار نیکو کردن از پر کردن است"
 * English Equivalent: Practice makes perfect.
 * "کار هر بز نیست خرمن کوفتن --- گاو نر میخواهد و مرد کهن."
 * "کاری بکن بهر ثواب - نه سیخ بسوزه نه کباب."
 * "کاسه داغتر از آش."
 * English Equivalent: More Catholic than the Pope.
 * "کاسه جائی رود که شاه تغار باز آید."
 * "کاسه را کاشی میشکنه، تاوانش را قمی میده."
 * "کاشکی را کاشتند سبز نشد."
 * "کاشکی ننم زنده میشد - این دورانم دیده میشد."
 * "کافر همه را بکیش خود پندارد."
 * "کاه از خودت نیست کاهدون که از خودته."
 * "کاه بده، کالا بده، دو غاز و نیم بالا بده."
 * "کاه پیش سگ، استخوان پیش خر."
 * "کاه را در چشم مردم می‌بینه کوه را در چشم خودش نمی‌بینه."
 * "کاهل به آب نمیرفت، وقتی میرفت خمره میبرد."
 * "کباب پخته نگردد مگر به گردیدن."
 * "کبکش خروس میخونه."


 * ".کبوتر با کبوتر باز با باز، کند همجنس با همجنس پرواز"
 * English Equivalent: Birds of a feather flock together."
 * "کپه هم با فعله است؟"."
 * "کجا خوشه؟" اونجا که دل خوشه."
 * "کج میگه اما رج میگه."
 * "کچلی را گفتند: چرا زلف نمیگذاری؟" گفت: من از این قرتی‌گریها خوشم نمیاد."
 * "کچل نشو که همه کچلی بخت نداره."
 * "کچلیش، کم آوازش."
 * "کدخدا را ببین، ده را بچاپ."
 * "کرایه نشین، خوش نشینه."
 * "کرم‌داران عالم را درم نیست --- درم‌داران عالم را کرم نیست."
 * "کرم درخت از خود درخته."
 * "کژدم را گفتند: چرا بزمستان در نمیآئی؟" گفت: بتابستانم چه حرمت است که در زمستان نیز بیرون آیم؟"."
 * "کس را وقوف نیست که انجام کار چیست." (( هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار )) (( حافظ شیرازی ))
 * "کس نخارد پشت من جز ناخن انگشت من."
 * "کسی دعا میکنه زنش نمیره که خواهر زن نداشته باشه."
 * "کسی را در قبر دیگری نمی‌گذارند."
 * "کسی که از آفتاب صبح گرم نشد از آفتاب غروب گرم نمیشه."
 * "کسی که از گرگ میترسه گوسفند نگه نمیداره."


 * ".کسی که با اشتها نان بخورد، خورش نمیخواهد"
 * English Equivalent: A good appetite needs no sauce.
 * "کسی که با مادرش زنا کنه، با دیگران چها کنه."
 * "کسی که منار میدزده، اول چاهش را میکنه."
 * "کسی که خربزه می‌خوره، پای لرزش هم میشینه."
 * "کشته از بسکه فزونست کفن نتوان کرد."
 * "کفاف کی دهد این باده بمستی ما --- خم سپهر تهی شد ز می پرستی ما."
 * "کف دستی که مو نداره از کجاش میکنند؟"."
 * "کفتر صناری، یاکریم نمیخونه."
 * "کفتر چاهی جاش توی چاهه."
 * "کفشات جفت، حرفات مفت."
 * "کفشاش یکی نوحه میخونه، یکی سینه میزنه."
 * "کفگیرش به ته دیگ خورده."
 * "کلاغ آمد چریدن یاد بگیره پریدن هم یادش رفت."
 * "کلاغ از وقتی بچه‌دار شد، شکم سیر بخود ندید."
 * "کلاغ از باغمون قهر کرد، یک گردو منفعت ما."
 * "کلاغ خواست راه رفتن کبک را یاد بگیره راه رفتن خودش هم یادش رفت."
 * "کلاغ، روده خودش در‌آمده بود اونوقت میگفت: من جراحم."
 * "کلاغ سر لونه خودش قارقار نمیکنه."
 * "کل اگر طبیب بودی سر خود دوا نمودی."
 * "کلاه را که به هوا بیندازی تا پائین بیاید هزار تا چرخ میخوره."
 * "کلاه کچل را آب برد گفت: برای سرم گشاد بود."
 * "کلفتی نون را بگیر و نازکی کار را."
 * "کلوخ انداز را پاداش سنگ است --- جواب است ای برادر این نه جنگ است."
 * "کله‌اش بوی قرمه سبزی میده."
 * "کله پز برخاست سگ جایش نشست."
 * "کله گنجشکی خورده."
 * "کمال همنشین در من اثر کرد --- وگر نه من همان خاکم که هستم." (( سعدی))
 * "کم بخور همیشه بخور."
 * "کمم گیری کمت گیرم - نمرده ماتمت گیرم."
 * "کنار گود نشسته میگه لنگش کن."
 * ".کبوتر با کبوتر باز با باز، کند همجنس با همجنس پرواز"
 * English equivalent: Birds of a feather, flock together.


 * ".کنگر خورده لنگر انداخته"
 * ".کور از خدا چی میخواهد؟ دو چشم بینا"
 * ".کور خود و بینای مردم"
 * ".کور شه اون دکانداری که مشتری خودشو نشناسه"
 * ".کور را چه به شب‌نشینی"
 * ".کور کور را میجوره آب گودال را"
 * ".کور هر چی توی چنته خودشه خیال میکنه، توی چنته رفیقش هم هست"
 * ".کوری دخترش هیچ، داماد خوشگل هم میخواهد"
 * ".کوزه خالی زود از لب بام میافته"
 * ".کوزه‌گر از کوزه شکسته آب میخوره"
 * ".کوزه نو آب خنک داره"
 * ".کوزه نو دو روز آب را سرد نگه میداره"
 * ".کوسه دنبال ریش رفت، سیبیلشم از دست داد"
 * ".کوسه و ریش پهن"
 * "کو فرصت؟"
 * ".کوه به کوه نمیرسه، آدم به آدم میرسه"
 * ".کوه موش زائیده"

گ
Literal Translation: Like a cow with a blaze.
 * "گابمه و آبمه و نوبت آسیابمه."
 * "گاو پیشانی سفیده"

English Equivalent: Stand (or stick) out like a sore thumb.
 * "گاوش زائیده."
 * "گاو نه من شیر."
 * "گاه باشد که کودک نادان --- بغلط بر هدف زند تیری."
 * "گاهی از سوراخ سوزن تو میره گاهی هم از دروازه تو نمیره."
 * "گدارو که رو بدی صاحبخونه میشه."
 * " نرمی ز حد مبر که چو دندان مار ریخت   هر طفل نی سوار کند تازیانه‌اش."  ((صائب))
 * "گذر پوست به دباغخانه میافته."
 * "گر بدولت برسی مست نگردی مردی."
 * "گر بری گوش و گر زنی دمبم --- بنده از جای خود نمی‌جنبم."
 * "گربه برای رضای خدا موش نمیگیره."
 * "گربه تنبل را موش طبابت میکنه."
 * "گربه دستش به گوشت نمیرسه میگه بو میده."
 * "گربه را دم حجله باید کشت."
 * "گربه را اگر در اطاق حبس کنی پنجه بروت میزنه."
 * "گربه را گفتند: گهت درمونه خاک پاشید روش."
 * "گربه روغن میخوره خانم دهنش بو میکنه."
 * "گربه شب سموره."
 * "گربه شیر است در گرفتن موش --- لیک موش است در مصاف پلنگ."
 * "گربه مسکین اگر پر داشتی ---  تخم گنجشک از زمین بر داشتی."
 * "گر تو بهتر میزنی بستان بزن."
 * "گر تو قرآن بدین نمط خوانی --- ببری رونق مسلمانی را." ((سعدی))
 * "گر تو نمی‌پسندی تغییر ده قضا را." (( در کوی نیکنامی ما را گذر ندادند."."." )) ((حافظ))
 * "گر جمله کائنات کافر گردند --- بر دامن کریاش ننشیند گرد."
 * "گر حکم شود که مست گیرند --- درشهرهر آنچه  هست گیرند."
 * "گر در همه دهر یک سر نیشتر است ---  بر پای کسی رود که از همه درویشتر است."
 * "گر در یمنی چو با منی پیش منی --- ور پیش منی چو بی منی در یمنی."
 * "گرد نام پدر چه میگردی؟" --- پدر خویش باش اگر مردی." ((سعدی))
 * "گرز به خورند پهلوون."
 * "گر زمین و زمان بهم دوزی ---  ندهندت زیاده از روزی."
 * "گر صبر کنی ز غوره حلوا سازیم."
 * "گر گدا کاهل بود تقصیر صاحب‌خانه چیست؟"."
 * "گرگ دهن آلوده و یوسف ندریده."
 * "گرهی که با دست باز میشه نباید با دندان باز کرد."
 * "گفت پیغمبر که چون کوبی دری --- عاقبت زآن در برون آید سری."
 * "گفت: چشم تنگ دنیا دار را --- یا قناعت پر کند یا خاک گور." ((سعدی))
 * "گفت: چشم تنگ دنیا دار را --- یا قناعت پر کند یا خاک گور." ((سعدی))
 * "گفت: خونه قاضی عروسیست." گفت: بتو چه؟" گفت: مرا هم دعوت کرده اند." گفت: بمن چه؟"."
 * "گفت: استاد." شاگردان از تو نمیترسند." گفت: منهم از شاگردها نمیترسم."
 * "گفتند: خرس تخم میذاره یا بچه؟" گفت: از این دم بریده هر چی بگی بر میاد."
 * "گفتند: خربزه و عسل با هم نمیسازند." گفت: حالا که همچین ساخته‌اند که دارند منو از وسط بر میدارند."
 * "گفتند: خربزه میخوری با هندوانه؟" گفت: هر دودانه."
 * "گفت: نوری خونه است؟" گفتند: علاوه بر نوری دخترش هم خونه است." گفت: نور علی نور."
 * "گل زن و شوهر را از یک تغار برداشته‌اند."
 * "گله گیهات بسرم ایشالاه عروسی پسرم."
 * "گنج بی مار و گل بی خار نیست ---  شادی بی غم در این بازار نیست." ((مولوی))
 * "گنجشک امسال رو باش که گنجشک پارسالی را قبول نداره."
 * "گنجشک با باز پرید افتاد و ماتحتش درید."
 * "گنجشک با زاغ زوغش بیست تاش یه قرونه، گاو میش یکیش صد تومنه."
 * "گندم از گندم بروید جو ز جو." ((‌ از مکافات عمل غافل نشو."."." )) ((مولوی))
 * "گندم خوردیم از بهشت بیرونمان کردند."
 * "گوساله بسته را میزنه."
 * "گوسفند امام رضا را تا چاشت نمیچرونه."
 * "گوسفند بفکر جونه، قصاب به فکر دنبه."
 * "گوش اگر گوش تو و ناله اگر ناله من ---  آنچه البته بجائی نرسد فریادست." ((یغمایی جندقی))
 * "گوشت جوان لب طاقچه است."
 * "گوشت را از ناخن نمیشه جدا کرد."
 * "گوشت را از بغل گاو باید برید."
 * "گوشت رانم را میخورم منت قصاب رو نمیکشم."
 * "گوهر پاک بباید که شود قابل فیض --- ورنه هر سنگ و گلی لؤلؤ مرجان نشود." ((حافظ))
 * "گه جن خورده."
 * "گیرم پدر تو بود فاضل ---  از فضل پدر تو را چه حاصل." ((نظامی))
 * "گیرم که مار چوبه کند تن بشکل مار --- کو زهر بهر دشمن و کو مهره بهر دوست." ((خاقانی))
 * "گیسش را توی آسیا سفید نکرده."

ل

 * "لاف در غریبی، گوز در بازار مسگرها."
 * "لالائی میدونی چرا خوابت نمیبره."
 * "لب بود که دندون اومد."
 * "لر اگر ببازار نره بازار میگنده."
 * "لقمان حکیم را گفتند: ادب از که آموختی؟" گفت: از بی ادبان." ((گلستان سعدی))
 * "لگد به گور حاتم زده."
 * "لولهنگش آب میگیره."
 * "لیلی را از چشم مجنون باید دید."

م

 * "ما از خیک دست برداشتیم خیک از ما دست بر نمیداره."
 * "ما اینور جوب تو اونور جوب."
 * "ما اینور جوب تو اونور جوب، فحش بده فحش بستون، پیراهن یکی شانزده تومنه."
 * "مادر را دل سوزد، دایه را دامن."
 * "مادر زن خرم کرده، توبره بر سرم کرده."
 * "مادر که نیست با زن بابا باید ساخت."
 * "مادر مرده را شیون میاموز."
 * "مارا باش که از بز دنبه میخواهیم."
 * "مار بد بهتر بود از یار بد."
 * "مار پوست خودشو ول میکنه اما خوی خودشو ول نمیکنه."
 * "مار تا راست نشه بسوراخ نمیره."
 * "مار خورده افعی شده."
 * "مار خیلی از پونه خوشش میاد دم لونه‌اش سبز میشه."
 * "مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید میترسه."
 * "مار گیر را آخرش مار میکشه."
 * "مار مهره، هر ماری نداره."
 * "مار هر کجا کج بره توی لونه خودش راست میره."
 * "ماست را که خوردی کاسه شو زیر سرت بزار."
 * "ماست‌ها را کیسه کردند."
 * "ماست مالی کردن."
 * "ماستی که ترشه از تغارش پیداست."
 * "ماست نیستی که انگشتت بزنند."
 * "ما صد نفر بودیم تنها، اونها سه نفر بودند همراه."
 * "ما که خوردیم اما نگی یارو خر بود سیرابیت نپخته بود."
 * "ما که در جهنم هستیم یک پله پائین‌تر."
 * "ما که رسوای جهانیم غم عالم پشمه."
 * "مال است نه جان است که آسان بتوان داد."
 * "مال بد بیخ ریش صاحبش."
 * "مال به یکجا میره ایمون به هزار جا."
 * "مالت را خار کن خودت را عزیز کن."
 * "مال خودت را محکم نگهدار همسایه را دزد نکن."
 * "مال خودم مال خودم مال مردمم مال خودم."
 * "مال دنیا و بال آخرته."
 * "مال ما گل مناره، مال مردم زیر تغاره."
 * "مال مفت صرافی نداره."
 * "پول باد آورده چند و چون نداره."
 * "مال ممسک میراث ظالمه."
 * "مال همه ماله، مال من بیت الماله."
 * "ماما آورده را مرده شور میبره."
 * "ماما که دو تا شد سر بچه کج در میاد."
 * "ما و مجنون همسفر بودیم در دشت جنون ---  او بمطلب‌ها رسید و ما هنوز آواره‌ایم."
 * "ماه درخشنده چو پنهان شود --- شب پره بازیگر میدان شود."
 * "ما هم تون را میتابیم هم بوق را میزنیم."
 * "ماه همیشه زیر ابر پنهان نمیمونه."
 * "ماهی رو هر وقت از آب بگیری تازه است."
 * "ماهی ماهی رو میخوره، ماهی‌خوار هر دو را."
 * "ماهی و ماست؟" عزرائیل میگه بازم تقصیر ماست؟"
 * "مبارک خوشگل بود ابله هم درآورد."
 * "مثقال نمکه خروار هم نمکه."
 * "مثل سیبی که از وسط نصف کرده باشند."
 * "مثل کنیز ملا باقر."
 * "مرد چهل ساله تازه اول چلچلیشه."
 * "مرد خردمند هنر پیشه را --- عمر دو بایست در این روزگار
 * "تا به یکی تجربه آموختن --- با دگری تجربه بردن بکار." ((سعدی))
 * "مرد که تنبوتش دو تا شد بفکر زن نو میافته."
 * "مرده را رو که رو بدی بکفن خودش میرینه."
 * "مردی را پای دار میبردند زنش میگفت: یه شلیته گلی برای من بیار."
 * "مردی که نون نداره اینهمه زبون نداره."
 * "مرغ بیوقت خوان را باید سر برید."
 * "مرغ زیرک که میرمید از دام - با همه زیرکی بدام افتاد."
 * "مرغ گرسنه ارزن در خواب می‌بینه."
 * "مرغ، هم تخم میکنه هم چلغوز."
 * "مرغ همسایه غازه."
 * Literal Translation: The neighbour's hen is a goose.
 * Connotation: You think that everyone is better than you, but they really aren't.
 * English Equivalent: The grass is always greener on the neighbour's lawn.


 * "مرغی را که در هواست نباید به سیخ کشید."
 * "مرغ یه پا داره."
 * "مرغی که انجیر میخوره نوکش کجه."
 * "مرگ برای من، گلابی برای بیمار."
 * "مرگ به فقیر و غنی نگاه نمیکنه."
 * "مرگ خر عروسی سگه."
 * "مرگ خوبه اما برای همسایه."
 * "مرگ میخواهی برو گیلان."
 * "مرگ یه بار شیون یه بار."
 * "مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد." (( نابرده رنج گنج میسر نمی شود... ))  ((سعدی))
 * "مزد خر سور چرونی خر سواریست."
 * "مزد دست مهتر چس یابوست."
 * "مسجد نساخته گدا درش ایستاده."
 * "مشتری آخر شب خونش پای خودشه."
 * "مشک خالی و پرهیز آب."
 * "معامله با خودی غصه داره."
 * "معامله نقد بوی مشک میده."
 * "معما چو حل گشت آسان شود."
 * "مغز خر خورده."
 * "مفرداتش خوبه اما مرده شور ترکیبشو ببره."
 * "مگس به فضله‌ش بشینه تا مورچه‌خور دنبالش میدوه."
 * "مگه سیب سرخ برای دست چلاق خوبه؟"
 * "مگه کاشونه که کپه با فعله است؟"
 * "ملا شدن چه آسون، آدم شدن چه مشکل."
 * "ملا نصرالدین صنار میگرفت سگ اخته می‌کرد یکعباسی میداد میرفت حموم."
 * "من آنچه شرط بلاغ است با تو میگویم --- تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال." ((سعدی))
 * "من از بیگانگان هرگز ننالم --- که با من هر چه کرد آن آشنا کرد." ((حافظ))
 * "من کجا و خلیفه در بغداد."
 * "من میگم خواجه‌ام تو میگی چند تا بچه داری؟"
 * "من میگم نره تو میگی بدوش."
 * "من میگم انف، تو نگو انف، تو بگو انف."
 * "من نمیگویم سمندر باش یا پروانه باش --- چون بفکر سوختن افتاده‌ای مردانه باش." ((مرتضی قلیخان شاملو))
 * "من نوکر حاکمم نه نوکر بادنجان."
 * "موریانه همه چیز خونه را میخوره جز غم صاحب خونه را."
 * "موش به سوراخ نمیرفت جارو به دم بست."
 * "موش چیه که کله پاچش چی باشه."
 * "موش زنده بهتر از گربه مرده است."
 * "موش به همبونه ( انبار) کار نداره همبونه به موش کار داره."
 * "موش و گربه که با هم بسازند دکان بقالی خراب میشه."
 * "مهتاب نرخ ماست را میشکنه."
 * "مهره مار داره."
 * "مه فشاند نور و سگ عوعو کند --- هر کسی بر طینت خود می تند." ((مولوی))
 * "مهمون باید خنده‌رو باشه اگر چه صاحب‌خونه، خون گریه کنه."
 * "مهمون تا سه روز عزیزه."
 * "مهمون خر صاحب‌خونه است."
 * "مهمون که یکی شد صاحب‌خونه گاو میکشه."
 * "مهمون، مهمون‌و نمیتونه ببینه صاحب‌خونه هر دو را."
 * "مهمون ناخونده خرجش پای خودشه."
 * "مهمون هر کی، و در خونه هر چی."
 * "میون حق و باطل چهار انگشته."
 * "میون دعوا حلوا خیر نمی‌کنند."
 * "میون دعوا نرخ معین میکنه."
 * "می بخور، منبر بسوزان، مردم آزاری مکن."
 * "میخوای عزیز بشی یا دور شو یا کور شو."
 * "میراث خرس به کفتار میرسه."
 * "میراث‌خوار بهتر از چشته خوره."
 * "میوه خوب نصیب شغال میشه."
 * "میهمان راحت جان است و لیکن چو نفس --- خفه سازد که فرود آید و بیرون نرود."
 * "مهمون روز اول طلا, روز دوم مس , روز سوم فس "

ن

 * "نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود --- مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد."


 * Literal Translation:
 * Connotation:
 * English Equivalent:  No Pain ,No gain
 * "ناخوانده بخانه خدا نتوان رفت."
 * "ناز عروس به جهازه."
 * "نازکش داری ناز کن، نداری پاهاتو دراز کن."
 * "نبرد رگی تا نخواهد خدای." (( اگر تیغ عالم جنبد ز جای... ))
 * "نخود توی شله زرد."
 * "نخودچی توی جیبم میکنی اونوقت سرم را میشکنی؟"
 * "نخودچی شو دزدیده."
 * "نخود همه آش."
 * "ندید بدید وقتی بدید به خود برید."
 * "نذر میکنم واسه سرم خودم میخورم و پسرم."
 * "نردبون، پله به پله."
 * "نردبون دزدها."
 * "نزدیک شتر نخواب تا خواب آشفته نبینی."
 * "نزن در کسی را تا نزنند درت را."
 * "نسیه نسیه آخر بدعوا نسیه."
 * "نشاشیدی شب درازه."
 * "نشسته پاکه."
 * "نفسش از جای گرم در میاد."
 * "نکرده کار نبرند بکار."
 * "نگاه بدست ننه کن مثل ننه غربیله کن."
 * "نوشدارو بعد از مرگ سهراب."
 * "نوکر باب، شیش ماه چاقه شیش ماه لاغر."
 * "نوکر بی‌جیره و مواجب تاج سر آقاست."
 * "نوکه اومد به ببازار کهنه می‌شه دل‌آزار."
 * "نون اینجا آب اینجا - کجا بروم به از اینجا؟"
 * "نون بدو، آب بدو، تو بدنبالش بدو."
 * "نون بده، فرمون بده."
 * "نون بهمه کس بده، اما نان همه کس مخور."
 * "نونت را با آب بخور منت آبدوغ نکش."
 * "نون خونه رئیسه، سگش هم همراهشه."
 * "نون خودتو میخوری حرف مردم و چرا میزنی؟"
 * "نون خود تو میخوری حلیم حاج عباسو هم میزنی؟"
 * "نون را به اشتهای مردم نمیشه خورد."
 * "نون را باید جوید توی دهنش گذاشت."
 * "نونش توی روغنه."
 * "نونش را پشت شیشه میماله."
 * "نون گدائی رو گاو خورد دیگه بکار نرفت."
 * "نون نامردی توی شکم مرد نمیمونه."
 * "نون نداره بخوره پیاز میخوره اشتهاش واشه."
 * "نون نکش آب لوله کش."
 * "نه آب و نه آبادانی نه گلبانگ مسلمانی."
 * "نه آفتاب از این گرم‌تر می‌شود و نه غلام از این سیاه‌تر."
 * "نه از من جو، نه از تو دو، بخور کاهی برو راهی."
 * "نه به‌اون خمیری نه به‌این فطیری."
 * "نه به اون شوری شوری نه به‌این بی‌نمکی."
 * "نه بباره نه به داره، اسمش خاله موندگاره."
 * "نه بر مرده بر زنده باید گریست." (( گر این تیر از ترکش رستمی است."."." )) ((فردوسی))
 * "نه پسر دنیائیم نه دختر آخرت."
 * "نه پشت دارم نه مشت."
 * "نه پیر را برای خر خریدن بفرست نه جوان را برای زن گرفتن."
 * "نه خانی اومده نه خانی رفته."
 * "نه چک زدم نه چونه، عروس اومد به خونه."
 * "نه خود خوری نه کس دهی گنده کنی به سگ دهی."
 * "نه در غربت دلم شاد و نه روئی در وطن دارم." --- الهی بخت برگردد از طالع که من دارم."
 * "نه دزد باش نه دزد زده."
 * "نه راه پس دارم نه راه پیش."
 * "نه سر پیازم نه ته پیاز."
 * "نه سر کرباسم نه ته کرباس."
 * "نه سرم را بشکن نه گردو توی دومنم کن."
 * "نه سیخ بسوره نه کباب." (( کاری بکن بهر ثواب... ))
 * "نه عروس دنیا نه داماد آخرت."
 * "نه شیر شتر نه دیدار عرب."
 * "نه قم خوبه نه کاشون لعنت به هر دوتاشون."
 * "نه مال دارم دیوان ببره نه ایمان دارم شیطان ببره."
 * "نه نماز شبگیر کن نه آب توی شیر کن."
 * "نه هر که سر نتراشد قلندری داند."
 * "نی به نوک دماغش نمیرسه."
 * "نیش عقرب نه از ره کین است --- اقتضای طبیعتش این است."
 * "نیکی و پرسش؟"

و

 * "وای بباغی که کلیدش از چوب مو باشه."
 * "وای به خونی که یکشب از میونش بگذره."
 * "وای به کاری که نسازد خدا."
 * "وای به مرگی که مرده‌شور هم عزا بگیره."
 * "وای به وقتی که بگندد نمک."
 * "وای به وقتی که چاروادار راهدار بشه."
 * "وای بوقتی که قاچاقچی گمرکچی بشه."
 * "وعده سر خرمن دادن."
 * "وقت خوردن، خاله، خواهر زاده را نمیشناسه."
 * "وقت مواجب سرهنگه، وقت کار کردن سربازه."
 * "وقتی که جیک جیک مستونت بود یاد زمستونت نبود؟"
 * "وقتی مادر نباشه با زن بابا باید ساخت."

ه

 * "هادی." هادی." اسم خودتو بما نهادی."
 * "هر جا که آشه، کل، فراشه."
 * "هر جا خرسه، جای ترسه."
 * Literal Translation: Where there is bear, there is fear.
 * English Equivalent: Where there's smoke, there's fire.
 * "هر جا سنگه پیش پای لنگه."
 * "هر جا که پری رخیست دیوی با اوست."
 * Literal Translation: Where there's a beauty, there's a beast also.
 * English Equivalent:
 * "هر جا که گندوم نده مال من دردمنده."
 * ".هر جا که نمک خوری نمکدون نشکن"
 * English Equivalent: Don't bite the hand that feeds you.


 * "هر جا مرغ لاغره، جایش خونه ملا باقره."
 * "هر جا هیچ جا، یک جا همه جا."
 * "هر چه از دزد موند، رمال برد."
 * "هر چه بخود نپسندی بدیگران نپسند."
 * English Equivalent: Do to others as you would have them do to you.


 * "هر کسی کار خودش بار خودش آتیش به انبار خودش"


 * "هر چه بگندد نمکش میزنند --- وای به وقتی که بگندد نمک."
 * "هر چه به همش بزنی گندش زیادتر میشه."
 * "هر چه پول بدی آش میخوری."
 * English Equivalent: Much coin, much care.
 * English Equivalent: Cut one's coat according to one's cloth and cut one's coat to suit one's cloth
 * "هر چه پیش آید خوش آید."
 * Literal Translation: Anything that comes up is welcome.
 * English Equivalent: Come what may.
 * "هر چه خدا خواست همان شود --- هر چه دلم خواست نه آن شد."
 * "هر چه خورده نریده."
 * "هر چه دختر همسایه چل‌تر، برای ما بهتر."
 * "هر چه در دیگ است به چمچه میاد."
 * "هر چه دیر نپاید دلبستگی را نشاید."
 * "هر چه رشتم پنبه شد."
 * "هر چه سر، بزرگتر درد بزرگتر."
 * "هر چه عوض داره گله نداره."
 * "هر چه کنی بخود کنی گر همه نیک و بد کنی."
 * "هر چه که پیدا میکنه خرج اتینا میکنه."
 * "هر چه مار از پونه بدش میاد بیشتر در لونه‌اش سبز میشه."
 * "هر چه میگم نره، بازم میگه بدوش."
 * "هر چه نصیب است نه کم میدهند --- ور نستانی به ستم میدهند."
 * "هر چه هست از قامت ناساز بی‌اندام ماست." --- ورنه تشریف توبر بالای کس کوتاه نیست." ((حافظ))
 * "هر چیز که خوار آید یکروز به کار آید."
 * "هر خری را به یک چوب نمیرونند."
 * "هر دودی از کباب نیست."
 * "هر رفتی، آمدی داره."
 * "هر سخن جائی و هر نکته مقامی دارد."
 * "هر سرازیری یک سر بالائی داره."
 * "هر سرکه‌ای از آب، ترش تره."
 * "هر سگ در خونه صاحابش شیره."
 * "هر شب شب قدر است اگر قدر بدانی."
 * "هر کس از هر جا رونده است با ما برادر خونده است."
 * "هر کسی پنجروزه نوبت اوست." (( دور مجنون گذشت و نوبت ماست... )) ((حافظ))
 * "هر که با مادر خود زنا کنه با دگران چها کنه."
 * ".هر که بامش بیش، برفش بیشتر"
 * English Equivalent: Much coin, much care.


 * "هر که به‌یک کار، بهمه کار - هر که بهمه کار بهیچ کار."
 * "هر که به امید همسایه نشست گرسنه میخوابه."
 * "هر که تنها قاضی رفت خوشحال بر میگرده."
 * "هر که خربزه میخوره پای لرزش هم میشینه."
 * Literal Translation: "Anyone who eats melon, shall meet the consequence"
 * English Equivalents:
 * "Those who dance must pay the fiddler!"
 * "As you make your bed, so you must lie on it!"
 * "هر که خری نداره غمی نداره."
 * "هر که خیانت ورزد دستش در حساب بلرزد."
 * "هر که دست از جان بشوید هر چه در دل دارد گوید."
 * "هر که را زر در ترازوست زور در بازوست."
 * "هر که را طاووس باید جور هندوستان کشد."
 * "هر که را مال هست و عقلش نیست --- روزی آن مال مالشی دهدش / وانکه را عقل هست و مالش نیست--- روزی آن عقل بالشی دهدش." ((عمادی شهریاری))
 * "هر که را میخواهی بشناسی یا باهاش معامله کن یا سفر کن."
 * "هر که شیرینی فروشد مشتری بروی بجوشد."
 * "هر که نان از عمل خویش خورد --- منت از حاتم طائی نبرد."
 * "هر کی بفکر خویشه کوسه بفکر ریشه."
 * "هر کی خر شد، ما پالونیم."
 * "هر کی که زن نداره،آروم تن نداره."
 * ".هر گردی گردو نیست"
 * Literal Translation: All that is round is not walnut.
 * Connotation: Appearances can be deceptive.
 * English Equivalent: All that glitters is not gold.


 * "هر گلی زدی سر خودت زدی."
 * "هزار تا چاقو بسازه یکیش دسته نداره."
 * "هزار تا دختر کور‌و یکروزه شوهر میده."
 * "هزار دوست کمه، یک دشمن بسیار."
 * "هزار قورباغه جای یه ماهی رو نمیگیره."
 * "هزار وعده خوبان یکی وفا نکند."
 * "هشتش گرو نه است."
 * "هلو برو تو گلو."
 * "هم از توبره میخوره هم از آخور."
 * "هم از شوربای قم افتادیم هم از حلیم کاشون."
 * "همان آش است و همان کاسه."
 * "همان خر است و یک کیله جو."
 * "هم چوب را خوردیم هم پیاز را و هم پول را دادیم."
 * "هم حلوای مرده‌هاست هم خورش زنده‌ها."
 * ".هم خدا را میخواهد هم خرما را"
 * English Equivalents:
 * He wants to have his cake and eat it too.
 * He wants to let it go and still have it.
 * He wants to have it both ways.


 * "همدون دوره و کردوش نزدیک."
 * "همسایه نزدیک، بهتر از برادر دور."
 * "همسایه‌ها یاری کنید تا من شوهر‌داری کنم."
 * "هم فاله و هم تماشا."
 * "همکار همکارو نمیتونه ببیند."
 * "هم لحافه و هم تشک."
 * "هم میترسم هم میترسونم."
 * "همنشین به بود تا من از او بهتر شوم."
 * "همه ابری هم بارون نداره."
 * "همه خرها رو به یک چوب نمیرونند."
 * "همه رو مار میگزه مارو خر چسونه."
 * "همه سروته یه کرباسند."
 * "همه قافله پس و پیشیم."
 * "همه کاره و هیچ کاره."
 * "همه ماری مهره نداره."
 * "همه ماهی خطر داره بدنامیشو صفر داره."
 * "هر مرغی انجیر نمیخوره."
 * "همیشه آب در جوی آقا رفیع نمیره یه دفه هم در جوی آقا شفیع میره."
 * "همیشه خره خرما نمیرینه."
 * "همیشه روزگار بانسان رو نمیکنه."
 * "همیشه شعبان، یکبار هم رمضان."
 * "همیشه ما میدیدیم یه دفعه هم تو ببین."
 * "همینو که زائیدی بزرگش کن."
 * "هنوز باد به زخمش نخورده."
 * ".هنور دهنش بوی شیر میده"
 * Literal Translation: His mouth still smells of his mother's milk.
 * Connotation: He is still too young and inexperienced.
 * English Equivalent: He is still wet behind the ears.
 * "هنوز سر از تخم در نیاورده."
 * "هنوز غوره نشده مویز شده."
 * "هوو هوو را خوشگل میکنه جاری جاری را کدبانو."
 * "هیچ ارزونی بی علت نیست."
 * "هیچ انگوری دوبار غوره نمیشه."
 * "هیچ بده را به هیچ بستانی کاری نیست."
 * "هیچ بدی نرفت که خوب جاش بیاد."
 * "هیچ بقالی نمیگه ماست من ترشه."
 * "هیچ تقلبی بهتر از راستی نیست."
 * "هیچ چراغی تا به صبح نمیسوزه."
 * "هیچ چیز شرط هیچ چیز نیست."
 * "هیچ دوئی نیست که سه نشه."
 * "هیچ دودی بی‌آتش نیست."
 * "هیچ عروس سیاه بختی نیست که تا چهل روز سفید بخت نباشه."
 * "هیچکاره، رقاص پای نقاره."
 * "هیچکاره و همه‌کاره."
 * "هیچکس در پیش خود چیزی نشد."
 * "هیچکس را توی گور دیگری نمیگذارن."
 * "هیچکس روزی دیگری را نمیخوره."
 * "هیچکس نمیگه ماست من ترشه."
 * "هیچ گرونی بی‌حکمت نیست."

ی

 * "یابو برش داشته."
 * "یابوی اخته و مرد کوسه سن و سالشون معلوم نیست."
 * "یابوی پیش آهنگ آخرش توبره کش میشه."
 * "یا خدا یا خرما."
 * Literal translation: Either God, or date
 * Connotation: You can not have everything at the same time.
 * English equivalent: You can't have your cake and eat it too.


 * "یاربد، بدتر بود از مار بد."
 * "یارب مبادا که گدا معتبر شود." ((گر معتبر شود ز خدا بی‌خبر شود...))
 * "یار در خانه و ما گرد جهان میگردیم."
 * "یارقدیم، اسب زین کرده است."
 * "یار، مرا یاد کنه ولو با یک هل پوک."
 * "یا زنگی زنگ باش یا رومی روم."
 * "یا علی غرقش کن منهم روش."
 * "یا کوچه گردی یا خانه داری."
 * "یا مرد باش یا نیمه مرد یا هپل هپو."
 * "یا مرگ یا اشتها."
 * "یا مکن با پیلان دوستی --- یا بنا کن خانه در خورد پیل." ((سعدی))
 * "یعنی کشک."
 * "یکی رو تو ده راه نمی دادند سراغ کدخدارو می‌گرفت."
 * "یک ارزن از دستش نمی‌ریزه."
 * "یک مرده بنام به که صد زنده به ننگ."
 * "یک انار و صد بیمار."
 * "یک بز گر گله را گر میکند."
 * "یکخورده شاخ بهتر از هزار ذرع دمه."
 * "یک داغ دل بس است برای قبیله‌ای."
 * "یکدم نشد که بی سر خر زندگی کنیم."
 * "یک ده آباد بهتر از صد شهر خراب."
 * "یک بار جستی ملخه، دو بار جستی ملخه، آخر به دستی ملخه."
 * "یه بام و دو هوا."
 * "یه پا چارق، یه پا گیوه."
 * "یه پاش این دنیا یه پاش اون دنیاست."
 * "یه پول جیگرک سفره قلمکار نمیخواد."
 * "یه تب یه پهلوان‌و می‌خوابونه."
 * "یه تخته اش کمه."
 * "خل و کم عقل است."
 * "یه جا میل و مناره را نمی‌بینه یه جا ذره رو در هوا میشماره."
 * "یه مثقال گه توی شکمش نیست میخواد به شمس‌العماره برینه."
 * "یه چیز بگو بگنجه."
 * "یه حموم خرابه چهل تا جومه‌دار نمیخواد."
 * "یه خونه داریم پنبه ریسه، میون هفتاد ورثه."
 * "یه دست به پیش و یه دست به پس."
 * "یه دست صدا نداره."
 * "یه دستم سپر بود، یه دستم شمشیر، با دندونام که نمیتونم بجنگم."
 * "یه دیوانه سنگی به چاه میندازه که صدعاقل نمیتونه بیرون بیاره."
 * "یه روده راست توی شیکمش نیست."
 * Literal Translation: There's not a single straight intestine in his belly.
 * Connotation: He never tells the truth.
 * "یه روزه مهمونیم و صد ساله دعاگو."
 * "یه روز حلاجی میکنه سه روز پنبه از ریش ور میچینه."
 * "یه سال بخور نون و تره صد سال بخور نون کره."
 * Literal Translation: Eat bread and leek for one year, eat bread and butter for a hundred years.
 * Connotation: If you work hard and live uncomfortably today, it'll pay off in the future.
 * "یه سال روزه بگیر آخرش با فضله سگ افطار کن."
 * "یه سوزن بخودت بزن و یه جوالدوز به مردم."
 * "یه سیب و که به هوا بندازی تا بیاد پائین هزار تا چرخ میخوره."
 * Literal Translation: When you throw an apple up, it turns a thousand times before it come down.
 * Connotation: Events take unexpected turns.
 * "یه شکم سیر بهتر از صد شکم نیم سیر."
 * Literal Translation: One full stomach is better than hundred half-full stomachs.
 * "یه عمر گدائی کرده هنوز شب جمعه رو نمیدونه."
 * "یه کاسه چی صد تا سرناچی."
 * "یه کفش آهنی میخواد و یه عصای فولادی."
 * "یه کلاغ و چهل کلاغ."
 * Literal Translation: One crow and fourty crows.
 * Connotation: Applied when a fact changes due to it being transferred through many rumors.
 * "یه گوشش دره یه گوشش دروازه."
 * English Equivalent: In one ear, out the other.
 * "یه لاش کردیم نرسید دو لاش کردیم که برسد."
 * "یه لقمه نون بربری من بخورم یا اکبری."
 * "یه مرید خر بهتر از یه ده شیش دانگ."
 * "یه مو از خرس کندن غنیمته."
 * "یه مویز و چل قلندر."
 * "یه نه بگو، نه ماه رو دل نکش."
 * Literal Translation: Say no once, don't hold it in your belly (be pregnant) for nine months.
 * "یه وقت از سوراخ سوزن تو میره یه وقت از در دروازه تو نمیره."
 * "یکی به نعل و یکی به میخ."
 * "یکی چهارشنبه پول پیدا میکنه یکی گم میکنه."
 * Literal Translation: One finds money on Wednesday and one loses it.
 * "یکی کمه، دوتا غمه، سه تا خاطر جمه."
 * "یکی مرد و یکی مردار شد یکی به غضب خدا گرفتار شد."
 * "یکی میبره یکی میدوزد."
 * Literal Translation: One cuts and one sews.
 * Connotation: They coordinate.
 * "یکی گفت: مادرم را می‌فروشم. گفتند: که چطور مادرت را می‌فروشی؟ گفت: قیمتی میگم که نخرند."
 * "یکی میمرد ز درد بینوایی - یکی میگفت خانوم زردک میخواهی؟"
 * "یکی نون نداشت بخوره پیاز میخورد که اشتهاش واشه."
 * "یکی یه دونه یا خل میشه یا دیوونه."
 * Literal meaning: The only child will become either stupid or idiot


 * نو که آمد به بازار کهنه میشه دل آزار
 * No ke âmad be bâzâr, kohne mishe del âzar.
 * English equivalent: something like "New kid on the block"
 * "When the new things come to the bazaar, the old things are broken-hearted"

چرا میخوای چاق بشی؟
G 2401:4900:2EE0:95D3:C1FA:F75C:7720:B593 18:06, 9 April 2023 (UTC)